Khi tặng hoa cho người nước ngoài, ba điều nên kiểm trước là số bông (nhiều người Nhật, Hàn, Hoa tránh số 4; nhiều người Nga chuộng số lẻ), màu và loài gắn với tang lễ ở nước họ (cúc trắng ở Đông Á, cúc ở Pháp và Ý, ly trắng ở nhiều nước phương Tây), và thời điểm trao (đến nhà ăn tối, thăm người ốm, gặp đối tác). Ngoài ba điều đó, hãy nhớ mỗi người là một cá nhân: người trẻ, người sống lâu ở Việt Nam thường ít để ý hơn.
Bài này tổng hợp những nếp tặng hoa phổ biến của vài nền văn hoá mà người Việt hay gặp trong công việc và cuộc sống. Đây là cách hiểu phổ biến, không phải quy tắc ai cũng giữ, và cũng không nhằm vẽ ra hình mẫu cố định cho người của nước nào. Cách tốt nhất vẫn là quan sát người nhận và hỏi những người hiểu họ. Phép tặng quà nói chung cho người nước ngoài là một chủ đề rộng hơn; ở đây chỉ bàn riêng về hoa.
Nguyên tắc chung trước mọi nền văn hoá
Trước khi đi vào từng nơi, có vài nguyên tắc dùng được với hầu hết người nhận nước ngoài. Thứ nhất, chọn tông ấm và phối nhiều màu: cam, đào, hồng phấn, vàng nhạt ít khi gắn với tang lễ ở bất kỳ đâu. Thứ hai, tránh hồng đỏ với người không phải người yêu, vì cách hiểu hồng đỏ là tình yêu gần như phổ biến toàn cầu. Thứ ba, bó vừa phải: ở nhiều nước, nhất là Bắc Âu, Nhật Bản, một bó quá to từ đồng nghiệp hay đối tác có thể khiến người nhận ngại vì cảm thấy phải đáp lễ tương xứng.
Thứ tư, nghĩ tới hành trình của bó hoa. Người nước ngoài ở Việt Nam thường sống trong căn hộ thuê, có thể không có bình cắm hoa, có thể sắp bay về nước. Một bó hoa có sẵn nước ở gốc, hoặc hoa cắm sẵn trong bình nhỏ, sẽ tiện cho họ hơn nhiều. Nếu họ sắp lên máy bay, nhớ rằng nhiều nước kiểm soát chặt việc mang thực vật tươi qua biên giới; hoa tặng ở sân bay lúc khởi hành có thể phải bỏ lại.
Thứ năm, lời nói kèm theo quan trọng hơn ta nghĩ. Một câu ngắn bằng tiếng Anh hay tiếng của họ, nói vì sao bạn tặng, giúp bó hoa không bị hiểu theo cách khác. Nếu bạn chọn một loài hoa Việt Nam như sen hay hoa mùa ở Hà Nội, kể một câu về loài hoa đó cũng là cách chia sẻ văn hoá của mình.
Những điều nhiều người ở mỗi nơi để ý
Bảng dưới gom các nếp phổ biến được nhắc nhiều trong sách ứng xử và kinh nghiệm của người làm việc quốc tế. Nó chỉ là điểm xuất phát; trong mỗi nước vẫn có vùng miền, thế hệ và gia đình khác nhau.
| Nơi | Số bông | Màu, loài nên cân nhắc | Điều khác hay gặp |
|---|---|---|---|
| Nhật Bản | Tránh 4 và 9 | Cúc trắng gắn tang lễ | Thăm người ốm tránh hoa chậu; trao bằng hai tay |
| Hàn Quốc | Tránh 4 | Cúc trắng gắn tang lễ | Trao và nhận bằng hai tay với người lớn |
| Cộng đồng người Hoa | Tránh 4; số chẵn khác thường được chuộng | Cúc trắng, cúc vàng gắn tang lễ; toàn trắng nên tránh | Đỏ, hồng thường được hiểu là vui |
| Nga, một số nước Đông Âu | Số lẻ cho người sống, số chẵn cho tang lễ | Một số người ngại hoa vàng vì gợi chia tay | Bó lớn nhiều người không đếm |
| Pháp, Bỉ, Ý | Phần lớn không để ý | Cúc gắn với thăm mộ | Đến ăn tối có người gửi hoa trước hoặc sau |
| Đức | Phần lớn không để ý | Hồng đỏ chỉ cho người yêu | Nếp cũ: bỏ giấy gói trước khi trao chủ nhà |
| Anh, Bắc Mỹ | Phần lớn không để ý | Ly trắng hay gặp trong tang lễ | Người nhận thường mở và cắm hoa ngay |
Đọc bảng xong, đừng mang nó ra như một bài kiểm tra người nhận. Một người Nhật trẻ sống ở Sài Gòn mười năm có thể không bận tâm số bông; một người Pháp lớn tuổi có thể rất để ý. Bảng giúp bạn tránh những sai sót dễ gặp, không thay được việc hiểu từng người.
Người Nhật, người Hàn: tinh tế trong cả cách trao
Với nhiều người Nhật, việc tặng hoa được để ý ở cả cách gói và cách trao. Bó hoa nhỏ gọn, gói cẩn thận thường được quý hơn bó lớn phô trương. Trao và nhận bằng hai tay, kèm một cái cúi nhẹ, là cử chỉ quen thuộc. Khi đi thăm người ốm, nhiều người Nhật tránh tặng hoa chậu, vì có cách hiểu rằng cây có rễ gợi việc "bám rễ" nằm lâu trên giường bệnh. Một số người cũng tránh hoa rụng cả bông như hoa trà khi đi thăm bệnh, vì hình ảnh bông rơi nguyên đầu không hợp không khí.
Với người Hàn Quốc, việc trao bằng hai tay cho người lớn tuổi hay cấp trên cũng rất được coi trọng. Cúc trắng là hoa phổ biến trong tang lễ ở Hàn, nên tránh trong dịp vui. Số 4 hay bị tránh như ở Nhật. Trong dịp tốt nghiệp, ở Hàn có thói quen tặng hoa khá phổ biến, nên đồng nghiệp người Hàn thường quen và vui khi được tặng hoa dịp này.
Ở cả hai nơi, người nhận thường không mở quà hay ngắm hoa quá lâu trước mặt người tặng nếu không được mời. Nếu họ cảm ơn rồi đặt hoa sang một bên, đó không có nghĩa là họ không thích.
Một điểm nữa với đồng nghiệp người Nhật: quà tặng trong công việc ở Nhật thường đi kèm ý thức đáp lễ khá rõ. Một bó hoa quá lớn từ cá nhân bạn có thể khiến họ băn khoăn phải tặng lại thứ gì tương xứng. Hoa chung của cả nhóm, cỡ vừa, gói gọn, thường làm họ thoải mái hơn và vẫn nói đủ lời cảm ơn.
Người Nga và Đông Âu: số lẻ và hoa ngày Quốc tế Phụ nữ
Ở Nga và một số nước Đông Âu, hoa là món quà rất phổ biến, xuất hiện trong sinh nhật, ngày đầu năm học, ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3 và cả những lần đến nhà chơi. Điều hay được nhắc nhất là số bông lẻ cho người sống, số chẵn dành cho tang lễ. Với bó nhỏ, đếm cẩn thận là cách tôn trọng không tốn gì.
Một số người ở đây còn có cách hiểu rằng hoa vàng gợi sự chia tay hoặc không chung thuỷ. Không phải ai cũng nghĩ vậy, nhưng nếu tặng người yêu hay vợ của bạn bè người Nga, chọn tông khác vàng cho chắc. Ngày 8/3 ở nhiều nước Đông Âu là ngày phụ nữ được tặng hoa rất nhiều, gần giống không khí ở Việt Nam, nên đồng nghiệp nữ người Nga hay Ukraina thường đón nhận rất tự nhiên.
Nhiều người ở đây cũng có thói quen cắm hoa vào nước ngay khi nhận, vì coi việc để bó hoa nằm khô là không trân trọng người tặng. Nếu bạn tặng tại nhà họ, đừng ngạc nhiên khi chủ nhà xin phép đi lấy bình ngay giữa câu chuyện.
Người Âu Mỹ: đến nhà ăn tối và tặng đồng nghiệp
Đến nhà ăn tối. Ở nhiều nước châu Âu và Bắc Mỹ, mang hoa khi được mời ăn tối là cử chỉ lịch sự. Nhưng chủ nhà lúc ấy thường bận nấu nướng, phải bỏ dở để tìm bình. Vì vậy có người chọn gửi hoa tới trước buổi tiệc, hoặc gửi kèm lời cảm ơn vào hôm sau, hoặc mang hoa đã cắm sẵn trong bình nhỏ.
Nếp bỏ giấy gói ở Đức. Theo nếp cũ của nhiều người Đức, khi trao hoa cho chủ nhà, người tặng bỏ lớp giấy gói ra trước để chủ nhà nhận ngay bó hoa trần. Ngày nay nếp này không còn chặt như trước, nhưng biết để không ngạc nhiên khi thấy người Đức làm vậy.
Đồng nghiệp ở văn phòng. Trong môi trường làm việc kiểu Âu Mỹ, hoa từ đồng nghiệp thường là bó nhỏ, nhiều màu, kèm thiệp chung của nhóm. Hoa cá nhân quá lớn cho một đồng nghiệp có thể bị coi là vượt quá mức thân, nhất là giữa cấp trên và cấp dưới.
Mở và cắm ngay. Người Âu Mỹ thường mở và khen hoa ngay khi nhận, rồi cắm vào bình. Bạn cũng nên chuẩn bị để họ hỏi tên loài hoa, nhất là khi tặng loài hoa đặc trưng của Việt Nam, và kể thêm một câu về mùa hoa ấy ở nơi bạn sống.
Những nơi khác: hỏi trước là cách chắc nhất
Ấn Độ và Nam Á. Ở nhiều cộng đồng Ấn Độ, vạn thọ và hoa nhài gắn với lễ hội và nghi lễ, còn hoa trắng ở một số nơi gắn với tang lễ. Phong tục rất khác nhau giữa các vùng, nên hỏi đồng nghiệp người Ấn khác là cách chắc nhất.
Mexico và Mỹ Latinh. Ở Mexico, cúc vạn thọ màu cam gắn với dịp tưởng nhớ người đã khuất đầu tháng 11. Tặng vạn thọ cho người Mexico trong dịp vui có thể gây liên tưởng đó.
Trung Đông. Ở một số gia đình truyền thống, việc một người đàn ông tặng hoa cho vợ hay con gái của người khác có thể bị coi là không phù hợp. Với đối tác Trung Đông, tặng hoa chung cho gia đình hoặc tặng thông qua người đứng đầu gia đình là cách an toàn hơn.
Khi không biết gì. Chọn bó nhỏ, nhiều màu ấm, không có 4 bông, không cúc trắng, không ly trắng, không hồng đỏ. Đó là bó hoa ít có khả năng gây hiểu lầm nhất ở hầu hết mọi nơi.
Khi người nhận là đối tác công việc
Với đối tác nước ngoài, hoa thường xuất hiện trong lễ ký kết, khai trương văn phòng, đón đoàn ở sân bay hay dịp cảm ơn sau dự án. Ở những dịp này, bó hoa nói thay công ty chứ không phải cá nhân, nên chọn tông trung tính, kích thước vừa, thiệp ghi tên công ty hoặc nhóm làm việc. Nên kiểm tra trước quy định của công ty đối tác về quà tặng: nhiều tập đoàn có quy chế giới hạn quà cho nhân viên, và dù hoa thường được coi là quà nhỏ, biết trước vẫn tốt hơn.
Nếu đối tác sắp bay về nước sau buổi gặp, một bó hoa lớn thành gánh nặng. Lúc đó, một bình hoa nhỏ để ở phòng khách sạn từ trước, hoặc một lời cảm ơn kèm hoa gửi tới văn phòng của họ ở Việt Nam, sẽ tinh tế hơn. Với đoàn khách đông người, hoa chung đặt ở phòng họp hay bàn tiệc thường hợp hơn việc trao từng bó cho từng người.
Nếu bạn cần chọn hoa cho một người nhận nước ngoài và muốn kiểm tra lại tông màu, số bông, để lại số ở khung Đặt hoa cuối bài, Hoa Vui gọi lại cùng chọn mẫu.
Câu hỏi thường gặp
Tặng hoa cho người Nhật đang nằm viện nên chọn gì?
Theo nếp phổ biến, nên tránh hoa chậu vì cách hiểu "bám rễ" trên giường bệnh, tránh cúc trắng và tránh số bông 4 hoặc 9. Một bó nhỏ tông ấm, mùi nhẹ là lựa chọn an toàn. Nhiều bệnh viện cũng có quy định riêng về hoa, nên hỏi trước khi mang vào.
Có cần bỏ giấy gói khi tặng hoa cho người Đức không?
Không bắt buộc. Đây là nếp cũ của nhiều người Đức khi đến nhà chủ, nay không còn chặt như trước. Nếu bạn tặng trong văn phòng hoặc ở Việt Nam, trao nguyên giấy gói vẫn hoàn toàn bình thường. Nếu đến nhà một gia đình Đức lớn tuổi, làm theo nếp này sẽ được thấy là chu đáo.
Đồng nghiệp người nước ngoài có hiểu ngày 20/10 không?
Phần lớn không, vì đây là ngày riêng của Việt Nam. Nếu bạn tặng hoa cho đồng nghiệp nữ người nước ngoài dịp này, nên kèm một câu giải thích ngắn về ý nghĩa của ngày. Phần lớn họ sẽ thấy vui vì được tham gia vào một nét văn hoá địa phương.
Tặng hoa cho người Hàn Quốc nên trao bằng mấy tay?
Với người lớn tuổi hơn, cấp trên hay khách quý, trao bằng hai tay là cách lịch sự theo nếp phổ biến ở Hàn. Với đồng nghiệp ngang hàng trong không khí thân mật, một tay đỡ, tay kia chạm nhẹ vào cổ tay hoặc đỡ thân bó cũng được coi là lịch sự.
Người nước ngoài sắp về nước có nên tặng hoa tươi không?
Có thể, nhưng nên tặng vài ngày trước khi họ đi, không phải ở sân bay, vì nhiều nước kiểm soát việc mang thực vật tươi qua biên giới. Nếu muốn tặng lúc chia tay, một món nhỏ mang đi được kèm vài bông hoa để trên bàn tiễn là cách hợp lý hơn.
Có nên tặng hoa sen cho người nước ngoài không?
Có thể, và nhiều người nước ngoài rất thích vì sen gắn với hình ảnh Việt Nam. Hãy kèm một câu kể ngắn về sen, dặn cách cắm và giữ nước vì sen nhanh tàn hơn nhiều loài khác. Tránh tặng sen vào dịp người nhận không có thời gian chăm.
