Lời động viên kèm hoa cho người đang ốm hay đang khó khăn nên ngắn, ấm và không đòi hỏi: cho người ấy biết mình đang nghĩ tới họ, không bắt họ phải lạc quan, và nếu được thì kèm một lời giúp cụ thể. “Mau khoẻ nhé” là câu ai cũng viết; “Chiều thứ Năm em qua nấu cháo, chị không cần trả lời tin này” là câu người bệnh nhớ.
Người đang mệt thường không còn sức đọc những đoạn dài, càng không muốn nghe khuyên bảo. Thiệp nên đọc trong vài giây, chữ to, không có câu hỏi buộc phải trả lời. Hoa Vui chia mẫu câu theo hoàn cảnh: ốm ngắn ngày, vừa phẫu thuật, đang điều trị dài ngày, mất việc hay vấp chuyện công việc, và đang buồn vì một chuyện riêng. Bài không bàn chuyện chia buồn với gia đình có tang, đó là một loại lời khác cần sự trang nghiêm riêng.
Chuyện chọn hoa đi thăm ở bệnh viện, quy định từng nơi và loài hoa nên tránh trong phòng bệnh đã có bài riêng ở trang trung tâm hoa tươi; ở đây chỉ nhắc vài điều liên quan tới tấm thiệp.
Mẫu câu theo hoàn cảnh
Mỗi hoàn cảnh có câu ngắn cho thiệp nhỏ. Câu nào cũng tránh hứa hẹn về kết quả điều trị và tránh giọng ra lệnh phải vui.
| Hoàn cảnh | Câu mẫu |
|---|---|
| Ốm vặt, sốt mấy hôm | “Nghe tin cậu ốm, gửi ít hoa cho phòng sáng lên. Cứ ngủ cho đã, việc nhóm để mình lo.” |
| Vừa phẫu thuật xong | “Mừng chị qua ca mổ. Giờ chỉ có một việc là nghỉ. Khi nào chị muốn có người ngồi cùng, em qua.” |
| Đang điều trị dài ngày | “Không cần trả lời đâu. Em chỉ muốn chị biết tuần nào em cũng nghĩ tới chị. Hoa này để chị có cái nhìn khi mệt.” |
| Người lớn tuổi đang yếu | “Con chúc bác mau lại sức, ăn ngon ngủ yên. Cuối tuần con qua kể chuyện cho bác nghe.” |
| Đồng nghiệp nghỉ ốm dài | “Cả phòng nhớ anh. Bàn anh vẫn để nguyên. Anh cứ khoẻ đã, công việc chờ được.” |
Câu nào cũng có một ý trấn an về những thứ người bệnh hay lo: công việc, con cái, phải trả lời tin nhắn. Người ốm thường áy náy vì làm phiền người khác; thiệp giúp họ bớt áy náy là thiệp tốt.
Với người đang điều trị bệnh nặng, tránh viết “rồi sẽ khỏi hẳn thôi”, “mọi chuyện sẽ ổn thôi”. Người bệnh biết rõ tình trạng của mình hơn ai hết, và những câu hứa như vậy có thể làm họ thấy cô đơn hơn, vì người viết không thật sự đối diện với điều họ đang trải qua.
Những câu nên tránh dù có ý tốt
Có những câu quen miệng mà người nhận đọc lại thấy nặng. Một số câu nên bỏ khỏi thiệp động viên:
- “Cố lên, phải lạc quan nhé.” Bắt người mệt phải gồng lên vui. Thay bằng: “Mệt thì cứ mệt, mình ở đây.”
- “Hồi trước mẹ mình cũng bị y vậy…” Kéo câu chuyện sang người khác, và nếu chuyện kia kết thúc buồn thì càng không nên.
- “Ăn thử cái này, uống thử cái kia xem.” Lời khuyên chữa bệnh không phải việc của tấm thiệp; người bệnh đã có bác sĩ.
- “Mọi chuyện xảy ra đều có lý do.” Với người đang khổ, câu này nghe như bảo nỗi đau của họ là đáng.
- “Có gì cần cứ nói nhé.” Ý tốt nhưng mơ hồ; người khó khăn thường không dám nói. Thay bằng một lời giúp cụ thể.
Lời động viên không cần giải thích hay sửa chữa gì. Nhiều khi câu mạnh nhất chỉ là “mình biết chuyện này khó, và mình ở đây”. Câu đó không hứa, không khuyên, chỉ có mặt.
Biến lời hỏi han thành lời giúp cụ thể
Đưa ra một việc, một ngày. “Thứ Bảy em đưa bé nhà chị đi học thêm” giúp nhiều hơn mười lần “cần gì cứ gọi”. Người nhận chỉ cần gật hoặc lắc, không phải nghĩ ra việc để nhờ.
Chọn việc mình làm được thật. Nấu một bữa, chở đi tái khám, trông con một buổi, nhận hộ hàng, tưới cây. Hứa việc lớn quá rồi không làm được thì người nhận còn thất vọng hơn.
Cho phép từ chối. Thêm nửa câu “không tiện thì chị nói, em đổi ngày” để người nhận không thấy bị áp đặt. Người đang yếu cũng cần được giữ quyền quyết định những việc nhỏ.
Không bắt trả lời. Viết rõ “không cần nhắn lại” trên thiệp. Với người đang điều trị, trả lời từng tin nhắn hỏi thăm là một việc tốn sức thật.
Nhóm bạn chia lịch. Nếu nhiều người cùng muốn giúp, một người đứng ra chia lịch, thiệp chung ghi rõ “tuần này có Lan nấu thứ Hai, Minh chở đi khám thứ Tư”. Người bệnh nhìn thấy cả một vòng tay mà không phải tự sắp xếp.
Động viên người mất việc, vấp chuyện công việc
Người vừa mất việc, vừa thất bại một dự án lớn, hay bị cho nghỉ đột ngột thường rơi vào hai cảm giác cùng lúc: hụt hẫng và xấu hổ. Hoa trong hoàn cảnh này cần rất khéo, vì bó hoa rực rỡ có thể bị đọc thành chúc mừng. Chọn bó nhỏ, tông dịu, gửi về nhà chứ không gửi tới chỗ làm cũ. Thiệp tập trung vào con người, không vào sự kiện.
Vài khung câu: “Chuyện ở công ty không nói lên gì về con người anh. Mình biết anh làm việc tử tế thế nào. Tuần sau đi ăn trưa nhé, mình mời.” Hoặc: “Nghỉ ngơi vài hôm cho lại sức đã. Khi nào cậu muốn bàn chuyện tiếp theo, mình ngồi nghe.” Với người thân: “Con làm hết sức rồi. Về nhà ăn cơm với bố mẹ mấy hôm, chuyện việc làm từ từ tính.”
Tránh hỏi “giờ định làm gì” hay “sao lại bị như vậy” trên thiệp. Tránh khuyên “thử mở quán đi” hay giới thiệu việc khi người ấy chưa hỏi. Nếu thật sự biết một cơ hội phù hợp, nên nhắn riêng sau vài hôm, khi người ấy đã có lại nhịp. Thiệp chỉ làm một việc: nhắc rằng người ấy vẫn được quý trọng.
Khi người ấy đang buồn vì chuyện riêng
Chia tay, ly hôn, con cái gặp chuyện, một dự định lớn đổ vỡ: những nỗi buồn này không có lịch điều trị, không có ngày ra viện. Hoa và thiệp lúc này nên kín đáo, gửi về nhà, và không đòi hỏi người ấy kể chuyện. Lời động viên chỉ cần nói rằng mình biết, mình không phán xét, và mình sẵn sàng khi họ muốn.
Vài câu mẫu: “Mình không biết nói gì cho đúng, chỉ muốn cậu biết là mình vẫn ở đây. Muốn đi đâu cho khuây, rủ mình.” “Chị không cần kể gì đâu. Hoa để phòng chị đỡ trống, cuối tuần em qua pha trà.” “Những ngày này khó, em biết. Ăn uống đủ nha, có gì em đem đồ ăn qua.”
Không viết nhận xét về người cũ, không bình luận chuyện ai đúng ai sai, không khuyên “quên đi” hay “sẽ gặp người tốt hơn”. Những câu như vậy dù có ý bênh, người nhận đọc vẫn thấy nỗi buồn của mình bị vội vàng gạt đi. Câu tốt là câu cho phép họ buồn bao lâu tuỳ họ cần.
Đừng quên người đang chăm người bệnh
Khi một người ốm lâu, người chăm sóc họ, thường là vợ hay chồng, con cái, anh chị em, cũng kiệt sức không kém. Họ ngủ ít, ăn vội, gác việc riêng, và hiếm khi được ai hỏi han vì mọi sự chú ý dồn về người bệnh. Một bó hoa nhỏ gửi riêng cho người chăm, kèm tấm thiệp ghi nhận công sức của họ, có khi là món quà được nhớ lâu nhất trong cả đợt điều trị.
Vài khung câu: “Hoa này không phải cho anh Tâm, mà cho chị. Mấy tuần nay chị vất vả quá, em thấy hết. Tối thứ Sáu em qua trực thay để chị về ngủ một đêm.” Hoặc: “Gửi em, người đang lo cho cả nhà. Nhớ ăn sáng. Thứ Bảy anh đưa hai đứa nhỏ đi chơi để em có nửa ngày cho mình.” Với bạn bè đang chăm bố mẹ ốm: “Cậu giỏi lắm. Mệt thì gọi mình, nói chuyện linh tinh cũng được.”
Điều quan trọng ở đây vẫn là lời giúp cụ thể: thay ca một đêm, đưa đón con, mang một bữa tối. Người chăm sóc thường từ chối những lời mời chung chung vì ngại, nhưng dễ nhận một việc rõ ngày, rõ giờ. Nếu không giúp được việc gì, chỉ một câu ghi nhận cũng đủ ấm, vì họ ít khi được nghe ai nói ra.
Gửi lời động viên nhiều lần trong một đợt dài
Với người điều trị nhiều tháng, lời hỏi thăm thường dồn dập ở tuần đầu rồi thưa dần. Đúng lúc họ mệt nhất, ở giữa đợt, xung quanh lại im lặng nhất. Thay vì một bó hoa lớn lúc mới nghe tin, có thể chia thành vài bó nhỏ gửi cách vài tuần, mỗi lần một tấm thiệp ngắn. Người nhận biết mình không bị quên.
Thiệp các lần sau không cần nói lại lời động viên ban đầu. Có thể kể một chuyện nhỏ vui trong tuần, gửi một tin về nhóm bạn, hay chỉ ghi: “Tuần thứ sáu rồi. Vẫn nghĩ tới chị mỗi ngày.” Những câu ngắn đều đặn như vậy làm được việc mà một lời chúc lớn không làm được: giữ một sợi dây liên lạc nhẹ nhàng, không đòi hồi đáp.
Nếu nhiều người cùng muốn gửi, nhóm bạn có thể chia nhau mỗi người một tuần, ai tới lượt thì gửi một bó nhỏ và tự viết thiệp theo giọng mình. Người bệnh nhận được những nét chữ khác nhau, những câu chuyện khác nhau, và cảm thấy cả một vòng người đang đi cùng. Chỉ cần một người giữ lịch để không tuần nào bị bỏ trống, và hỏi người nhà xem lúc nào hoa nên tạm dừng, ví dụ những ngày người bệnh phải vào viện.
Độ dài, chữ viết và cách gửi
Thiệp động viên có những điểm riêng về hình thức, vì người nhận thường đang mệt hoặc đang rối:
- Ba câu là đủ. Một câu nói mình nghĩ tới họ, một câu trấn an hoặc lời giúp cụ thể, một câu ký tên. Dài hơn, người mệt khó đọc hết.
- Chữ to, mực đậm. Người nằm bệnh, người lớn tuổi, người đang dùng thuốc có thể đọc khó. Viết chữ to hơn bình thường, không viết sát mép.
- Hỏi người nhà trước. Trước khi gửi hoa tới nhà hay nơi điều trị, hỏi người chăm sóc xem có được nhận hoa không, có ai dị ứng phấn hoa không, giờ nào tiện. Nếu không được nhận hoa, gửi riêng tấm thiệp vẫn rất ý nghĩa.
- Ký tên rõ ràng. Người nhận có thể nhận nhiều hoa cùng lúc, nên ký tên kèm vai: “Hằng, bạn cùng lớp đại học”, “Cả nhóm chạy bộ sáng Chủ nhật”.
- Không hẹn giờ thăm trên thiệp. Thay vào đó, viết “khi nào tiện thì nhắn” để người bệnh tự chọn lúc khoẻ nhất.
Muốn gửi hoa động viên mà chưa chắc loại nào nhẹ mùi, hợp phòng người đang mệt, để lại số ở khung Đặt hoa cuối bài, Hoa Vui gọi lại cùng chọn mẫu và chép lời động viên của bạn lên thiệp.
Câu hỏi thường gặp
Gửi hoa cho người đang điều trị ở bệnh viện có được không?
Tuỳ nơi. Một số khoa, nhất là khu hồi sức và khu điều trị cho người có sức đề kháng yếu, thường không cho mang hoa tươi vào phòng. Nên hỏi người nhà hoặc nhân viên trước. Nếu không được, gửi thiệp riêng hoặc gửi hoa về nhà chờ người bệnh xuất viện.
Có nên viết lời chúc mau khoẻ cho người bệnh nặng không?
Chữ “mau khoẻ” có thể làm người bệnh nặng thấy áp lực. Thay bằng lời quan tâm hiện tại: “Mong chị hôm nay bớt mệt”, “Mong anh ngủ được một giấc yên”. Lời chúc theo từng ngày nhẹ nhàng và thật hơn lời hứa về kết quả.
Động viên người lớn tuổi đang ốm nên xưng hô thế nào?
Giữ đúng vai trong nhà hay trong quan hệ: con, cháu, em. Lời chúc ngắn, chữ to, nhắc một chuyện vui chung hoặc hẹn một lần ghé thăm. Người lớn tuổi thường quý câu hẹn gặp hơn mọi lời chúc dài.
Có nên nhắc tới bệnh cụ thể trên thiệp không?
Không cần. Người nhận có thể không muốn ai biết tên bệnh, và thiệp có thể được người khác đọc. Viết chung chung như “mấy hôm nay chị mệt”, “đợt điều trị này” là đủ để họ biết mình hiểu.
Người đang khó khăn tài chính thì có nên gửi hoa không?
Hoa vẫn được, nhưng nên nhỏ và kèm lời giúp thiết thực hơn như một bữa ăn mang tới. Tránh bó quá lớn khiến người nhận nghĩ phải đáp lễ. Nếu muốn hỗ trợ tiền, nói chuyện riêng, kín đáo, không ghi trên thiệp hoa.
Động viên qua thiệp hoa có thay được việc tới thăm không?
Không thay được hoàn toàn, nhưng là cách hay khi người bệnh chưa tiện tiếp khách hoặc mình ở xa. Hoa và thiệp cho họ biết mình được nghĩ tới mà không phải tiếp ai. Khi họ khoẻ hơn, một lần ghé thăm ngắn sẽ nối tiếp lời động viên ấy.