Đi chúc Tết họ hàng, hoa nên dành cho vài nhà quan trọng nhất (nhà ông bà, nhà bác trưởng, nhà người lớn tuổi neo đơn), không cần nhà nào cũng mang. Hợp nhất là vài cành hoa tông ấm như cúc vàng, lay ơn đỏ, cát tường, đồng tiền, bó gọn để chủ nhà cắm ngay vào bình, trao lúc vừa chào hỏi xong, trước khi ngồi vào bàn.
Ngày Tết, nhà nào cũng đã có cây cảnh, có bình hoa chưng từ trước Giao thừa. Vì vậy bó hoa đi chúc Tết không phải để trang trí cho đủ, mà để nói một lời: cháu con nhớ tới nhà mình. Bài này giúp bạn chọn nhà nào mang hoa, mang kiểu gì cho khỏi chồng chéo với những gì chủ nhà đã có, và xử lý vài tình huống hay gặp khi đi một vòng họ hàng trong mấy ngày đầu năm.
Vì sao mang hoa đi chúc Tết vẫn có ý dù nhà nào cũng đã có hoa
Có người nghĩ mang hoa đi chúc Tết là thừa, vì nhà ai cũng đã chưng mai, đào, quất, lan từ trước. Nghĩ vậy cũng có lý. Nhưng bình hoa cắm trong nhà thường đến lúc mùng Ba, mùng Bốn đã bắt đầu tàn, nhất là ở những nơi nắng ấm. Vài cành hoa tươi mang tới đúng lúc ấy giúp chủ nhà thay bình mà không phải ra chợ giữa những ngày chợ nghỉ.
Ngoài chuyện thực dụng, hoa là món quà Tết duy nhất không ăn, không uống, không cất được, nghĩa là không ai phải tính chuyện đem đi biếu lại. Trong mùa mà bánh kẹo, rượu, giỏ quà chuyền tay từ nhà này sang nhà khác, một bó hoa giữ được nguyên vẹn ý của người tặng.
Với người lớn tuổi trong họ, nhất là những cụ sống một mình hay chỉ có hai ông bà, bó hoa còn là dấu hiệu con cháu đã đến. Bình hoa ấy ở lại trên bàn nước sau khi khách về, nhắc rằng ngôi nhà vẫn có người ghé thăm trong dịp đầu năm.
Tuy vậy hoa không thay quà Tết theo nếp nhà. Nhiều gia đình vẫn quen biếu bánh, trà, mứt hay phong bao cho người lớn; chuyện ấy là phần riêng. Ở đây chỉ bàn bó hoa đi kèm, và khi nào nó thật sự cần.
Nhà nào nên mang hoa, nhà nào không cần
Đi một vòng chúc Tết có khi qua năm, bảy nhà. Mang hoa cho tất cả vừa tốn kém vừa cồng kềnh. Một cách chia được nhiều gia đình dùng:
- Nhà ông bà nội, ông bà ngoại: nên có, và thường là bó đẹp nhất trong ngày. Đây là nhà mọi người tụ về, hoa sẽ được nhiều người nhìn thấy.
- Nhà bác trưởng, nhà người giữ việc họ: nên có, vì nhà ấy tiếp khách cả mấy ngày, bình hoa mau tàn hơn nhà khác.
- Người lớn tuổi sống một mình: rất nên có, kể cả họ hàng xa. Một bó hoa nhỏ cho một cụ bà neo đơn có khi được nhớ cả năm.
- Nhà thầy cô, người từng giúp đỡ gia đình: tuỳ quan hệ; nếu đã có quà thì một bó nhỏ đi kèm là đủ.
- Nhà anh chị em cùng lứa, nhà họ hàng ngang vai: thường không cần. Lời chúc, bao lì xì cho các cháu và thời gian ngồi chơi quan trọng hơn.
- Nhà vừa có tang trong năm: nhiều nơi quen tránh chúc Tết rộn ràng nhà có tang. Nếu vẫn ghé, hỏi người trong họ trước, hoa (nếu có) nên nhẹ màu, nhỏ, trao kín đáo.
Chia như vậy không phải để phân biệt người quan trọng hơn, mà để hoa tới đúng nhà cần nó. Nếu ngân sách ít, ba bó hoa tới ba nhà đúng chỗ có ý hơn bảy bó nhỏ trao vội.
Mang bó, mang cành hay mang chậu
Ngày Tết có ba kiểu hoa hay được mang đi. Mỗi kiểu hợp một hoàn cảnh; chọn sai không phải lỗi lớn nhưng dễ làm chủ nhà lúng túng.
| Kiểu | Hợp khi | Lưu ý |
|---|---|---|
| Vài cành hoa bó giấy, chưa gói cầu kỳ | Nhà có sẵn bình cắm, chủ nhà quen tự cắm hoa | Cành bó chặt, gốc bọc ẩm; chủ nhà cắm ngay được, đỡ phải gỡ giấy nhiều lớp |
| Bó hoa gói đẹp | Biếu người lớn tuổi, thầy cô, người ít khi được tặng hoa | Giấy gói nên tông đỏ, vàng, nâu ấm; tránh bó quá to khó cầm khi đi xe máy |
| Bình hoa cắm sẵn hoặc giỏ hoa nhỏ | Nhà người già sống một mình, nhà không có bình | Đỡ việc cho chủ nhà nhất; cần cầm cẩn thận trên đường |
| Chậu hoa nhỏ | Nhà có hiên, có sân, chủ nhà thích trồng | Chậu nặng, bẩn tay chủ nhà khi đón; chọn chậu nhỏ có đĩa lót |
Cây cảnh lớn như mai, đào, quất thường biếu từ trước Tết chứ không mang theo khi đi chúc Tết, vì cồng kềnh và chủ nhà đã chưng xong. Chọn cây Tết là một chủ đề riêng; bó hoa đi chúc Tết nên gọn để bạn còn tay bắt tay, cầm quà, bế con.
Màu và loài: ấm, bền, không giành chỗ với cây Tết
Theo cách hiểu phổ biến, ngày Tết nhiều nhà thích màu ấm: vàng, đỏ, cam, hồng đậm. Cúc vàng, lay ơn đỏ, đồng tiền, cát tường tím hồng, thược dược là những loài quen thuộc, dễ có ở chợ cuối năm và giữ được nhiều ngày. Một bó phối hai, ba màu ấm với lá xanh thường hợp với hầu hết phòng khách đang có cành mai vàng hay đào hồng.
Hoa toàn màu trắng thì nhiều người lớn tuổi không thích mang tới nhà người khác ngày đầu năm, vì gắn với việc tang. Không phải nhà nào cũng để ý, nhưng ngày Tết là dịp mà người ta dễ cảm nhận nhất về những điều như vậy. Nếu thích trắng, phối trắng với vàng hoặc đỏ.
Một điều thực tế: chợ hoa và tiệm hoa nhiều nơi nghỉ mấy ngày đầu năm, nên hoa đi chúc Tết thường phải mua từ chiều Ba mươi hoặc sớm hơn. Chọn loài chịu được để qua đêm, cắm xô nước ở nhà, sáng mùng Một hay mùng Hai mới bó lại mang đi. Cúc, lay ơn, cát tường chịu được; những loài cánh mỏng mau rũ dễ héo trước khi tới nơi.
Còn hoa tặng cho bàn thờ, việc thắp hương, chưng mâm ngũ quả là phần nghi lễ riêng của mỗi nhà. Bó hoa đi chúc Tết là để tặng chủ nhà, chủ nhà muốn đặt ở đâu là quyền của họ.
Trao hoa khi đi chúc Tết: trình tự gọn
Ngày Tết, khách đến liên tục, chủ nhà bận rộn. Trao hoa gọn giúp mọi người thoải mái hơn.
- Đến cửa, chào người lớn nhất trước, rồi mới đến lượt những người khác. Bó hoa vẫn cầm trên tay, chưa đưa vội.
- Sau câu chào và lời chúc đầu năm, trao hoa cho người chủ nhà, thường là bà hoặc mẹ trong nhà. Nói ngắn: “Cháu mang ít hoa để bác cắm bình cho tươi ạ.”
- Nếu chủ nhà đang bận rót nước, tiếp khách khác, hỏi chỗ đặt hoa rồi tự để vào xô nước hay góc bếp. Đừng bắt chủ nhà dừng việc để cắm hoa ngay.
- Với nhà người già sống một mình, xin phép tự cắm hoa vào bình, thay luôn bình hoa đã tàn nếu có. Việc nhỏ ấy giúp cụ đỡ một việc trong mấy ngày đầu năm.
- Ngồi chơi, chúc Tết, lì xì các cháu như bình thường. Bó hoa không cần được nhắc lại.
- Lúc ra về, chào người lớn một lần nữa. Nếu thấy bình hoa đã được cắm, một câu “hoa cắm đẹp quá bác ạ” làm chủ nhà vui cả buổi chiều.
Đi nhiều nhà trong một buổi, xếp lộ trình để nhà có hoa nằm đầu tiên, khi hoa còn tươi nhất. Hoa để trong cốp xe máy cả buổi trưa nắng dễ rũ; nếu buộc phải mang lâu, quấn khăn ẩm quanh gốc và để bó hoa ở chỗ có bóng.
Mỗi vùng một nếp hoa ngày Tết
Hoa ngày Tết ở mỗi vùng mỗi khác, và bó hoa đi chúc Tết đẹp nhất là bó hợp với nếp của chính nhà được tặng. Ở nhiều nhà phía Bắc, cành đào hồng đã chưng từ trước, bình hoa phòng khách hay có lay ơn, thược dược, cúc vàng, có nhà thêm vài cành hoa ly. Một bó lay ơn đỏ hay cúc vàng mang tới mùng Hai thường hợp mắt chủ nhà.
Ở nhiều nhà phía Nam, mai vàng là cây chính, đi kèm cúc mâm xôi, vạn thọ, hoa cúc đại đoá, có nơi chưng cặp dưa hấu và mâm trái cây. Bó hoa mang tới thường thiên về vàng, cam, đỏ để hoà với sắc mai. Ở miền Trung, có nhà chưng mai, có nhà chưng đào, có nhà chỉ có bình cúc; hỏi người quen ở nơi ấy là chắc nhất.
Những khác biệt này không phải luật, chỉ là thói quen lâu năm. Một gia đình ở phố có thể chưng hoa nhập, một gia đình ở quê có thể chỉ cắm vài cành hoa vườn. Khi đi chúc Tết nhà họ hàng ở vùng khác, đừng mang theo nếp của nhà mình rồi tự hỏi vì sao chủ nhà không mấy hào hứng. Nhìn bình hoa chủ nhà đang có, nghe chủ nhà nói về hoa Tết năm ấy, rồi năm sau chọn cho hợp hơn.
Người ở xa về quê ăn Tết lần đầu với gia đình vợ hoặc chồng nên hỏi trước người bạn đời: nhà mình quen chưng gì, có loài hoa nào cả nhà không thích không. Một câu hỏi trước Tết giúp bạn tránh cảnh cầm bó hoa không hợp đứng giữa sân nhà người lớn.
Vài tình huống hay gặp
Hai anh em cùng mang hoa tới một nhà. Không sao, nhà ông bà nhiều hoa càng vui. Nhưng nếu muốn tránh, anh chị em nên trao đổi trước Tết: ai mang hoa nhà ông bà, ai mang hoa nhà bác. Một cuộc nhắn tin ngắn trong nhóm gia đình là đủ, lại tránh được cảnh ba bó hoa cùng màu nằm cạnh nhau.
Đi chúc Tết xa, ở tỉnh khác. Mua hoa ở nơi đến thay vì mang theo cả quãng đường dài. Hỏi người nhà ở quê chợ nào còn bán hoa trong những ngày Tết, hoặc đặt trước để có người mang tới.
Chủ nhà nói đã quá nhiều hoa. Cười và để hoa lại ở bếp, bảo bác cứ thay dần. Có khi đến mùng Năm, mùng Sáu, bó hoa của bạn lại là bó còn tươi cuối cùng trong nhà.
Mang con nhỏ theo đi chúc Tết. Để con cầm bó hoa nhỏ và trao cho ông bà, cho bác. Trẻ con trao hoa ngày Tết thường làm cả nhà cười, và đứa trẻ cũng học được cách chào hỏi người lớn trong họ.
Không chắc nhà người ta có thích hoa không. Với họ hàng xa, ít gặp, một bó nhỏ là an toàn. Nếu sau lần đầu thấy chủ nhà không mấy hào hứng, năm sau đổi sang một món khác. Chẳng ai trách người mang hoa đến chúc Tết.
Câu hỏi thường gặp
Đi chúc Tết có bắt buộc mang hoa không?
Không. Nhiều gia đình chỉ mang quà Tết, phong bao cho người lớn và lì xì cho trẻ nhỏ. Hoa là phần thêm, hợp với nhà ông bà, nhà người lớn tuổi sống một mình hoặc nhà tiếp khách đông mấy ngày liền. Mang hoa đúng nhà có ý hơn mang cho mọi nhà.
Mang hoa chúc Tết ngày nào là hợp?
Mùng Một, mùng Hai, mùng Ba là những ngày đi chúc Tết họ hàng phổ biến. Hoa mang vào mùng Hai, mùng Ba thường được chủ nhà quý hơn vì lúc ấy bình hoa trong nhà đã bắt đầu tàn. Nhớ mua hoa sớm vì nhiều chợ nghỉ mấy ngày đầu năm.
Có nên mang hoa trắng đi chúc Tết không?
Nhiều người lớn tuổi gắn hoa toàn trắng với việc tang nên ít ai mang hoa trắng đến nhà người khác đầu năm. Không phải nhà nào cũng để ý, nhưng phối trắng với vàng hoặc đỏ là cách an toàn nếu bạn thích màu trắng. Hỏi người trong nhà nếu không chắc.
Đi chúc Tết nhà có tang trong năm, mang hoa có được không?
Nhiều nơi quen tránh không khí rộn ràng ở nhà có tang trong năm đầu. Nếu vẫn ghé thăm, hỏi người trong họ trước. Hoa (nếu mang) nên nhỏ, màu nhẹ, trao kín đáo như một lời hỏi han hơn là chúc mừng.
Hoa đi chúc Tết nên to cỡ nào?
Vừa cầm một tay, để tay kia còn cầm quà, bắt tay hay bế con. Bó quá to khó mang trên xe máy, khó cắm vào bình có sẵn của chủ nhà. Với nhà ông bà, có thể chọn bó lớn hơn một chút vì đó là nhà cả họ tụ về.
Mua hoa từ chiều Ba mươi, làm sao giữ tươi đến mùng Hai?
Cắt xéo gốc, cắm ngay vào xô nước sạch, để ở chỗ mát, tránh gió và nắng. Bỏ lá ngập nước, thay nước sáng mùng Một. Sáng hôm mang đi mới bó lại và bọc gốc bằng giấy ẩm. Chọn loài bền như cúc, lay ơn, cát tường ngay từ đầu.