Tặng hoa ông bà vào một ngày bình thường, không phải mừng thọ hay lễ Tết, là cách để ông bà biết mình được nhớ tới ngoài những dịp con cháu tụ họp đông đủ. Hoa cho người già nên có màu đậm, rõ để mắt kém vẫn nhìn được; cắm sẵn trong bình thấp, nặng đáy để ông bà không phải tự cắt tỉa; ít mùi và không gai.
Phần lớn bài viết về hoa cho ông bà xoay quanh lễ mừng thọ, vốn là một chủ đề riêng với nghi thức riêng. Bài này dành cho những lần tặng nhỏ hơn: cháu nội đi học xa về, cháu ngoại mới đi làm tháng lương đầu, đứa chắt mấy tuổi cầm cành hoa chạy vào nhà. Những khoảnh khắc ấy thường được ông bà kể lại nhiều hơn cả một bữa tiệc lớn.
Vì sao hoa ngày thường lại có ý với ông bà
Ông bà lớn tuổi thường nhận được quà vào những dịp có nhiều người: Tết, mừng thọ, giỗ chạp. Những lúc ấy món quà trộn lẫn trong không khí đông vui, ít khi ông bà kịp nhìn kỹ ai tặng gì. Một bó hoa đến vào ngày thường thì khác: nó gắn với một đứa cháu cụ thể, một câu chuyện cụ thể, và ông bà có cả buổi để ngắm, để kể cho hàng xóm.
Với nhiều người già sống một mình hoặc chỉ có hai ông bà với nhau, căn nhà dễ trở nên lặng lẽ. Một bình hoa trên bàn nước làm căn phòng sáng hơn, và mỗi sáng thay nước là một việc nhỏ để làm. Nhiều cụ bà còn quen đếm từng ngày hoa giữ được và gọi điện báo cho cháu biết hoa vẫn còn tươi.
Điều quan trọng nhất không nằm ở bó hoa, mà ở chuyện cháu đến hoặc cháu gọi. Hoa chỉ là cái cớ để có thêm một lần ghé thăm, một cuộc gọi dài hơn thường lệ.
Thế hệ ông bà ngày nay cũng khác trước. Nhiều cụ từng đi làm ở cơ quan, quen nhận hoa ngày 8/3, 20/10, quen cắm bình hoa phòng khách. Có cụ cả đời làm ruộng, chưa từng được ai tặng một bó hoa. Với người chưa từng được tặng, bó hoa đầu tiên từ tay cháu có khi là kỷ niệm lớn, nên đừng ngại chỉ vì nghĩ ông bà không quen.
Chọn hoa hợp mắt và tay người già
Tuổi càng cao, mắt càng kém phân biệt màu nhạt, tay càng run khi cầm vật nặng hay cắt cành. Chọn hoa cho ông bà vì vậy khác chọn hoa cho người trẻ ở mấy điểm sau.
| Điều cần nghĩ | Nên chọn | Nên tránh |
|---|---|---|
| Màu sắc | Vàng, cam, đỏ ấm, tím đậm; phối tương phản để dễ nhìn | Pastel quá nhạt, trắng ngà trên nền trắng, dễ nhìn thành một khối mờ |
| Mùi hương | Hoa không mùi hoặc mùi rất nhẹ | Ly, huệ, nhài để trong phòng ngủ; mùi nồng dễ làm người già khó ngủ, nhức đầu |
| Độ bền | Cúc, cát tường, cẩm chướng, đồng tiền, hồng loại bền | Loài mau rũ như cẩm tú cầu khi thiếu nước, hoa cánh mỏng |
| Cầm nắm | Hoa cắm sẵn trong bình thấp, đáy nặng, miệng rộng | Bó dài phải tự cắt cành, bình cao dễ đổ |
| An toàn | Hoa đã tuốt gai, không rụng phấn nhiều | Cành gai, hoa có nhựa dễ dính tay, hoa rụng cánh làm trơn sàn |
Nếu ông bà có bệnh hô hấp hay dị ứng, hỏi bố mẹ trước. Trong trường hợp ấy, một chậu cây lá xanh hay hoa khô gọn có khi hợp hơn hoa tươi. Còn ông bà thích trồng cây thì một chậu hoa nhỏ đặt ở hiên lại vừa có cái ngắm, vừa có việc để chăm.
Về cỡ, hoa cho ông bà không cần to. Một bình nhỏ đặt trên bàn nước, nơi ông bà ngồi uống trà mỗi sáng, được nhìn nhiều hơn một lẵng lớn để ở góc nhà. Hãy nghĩ tới chỗ ông bà hay ngồi nhất trước khi nghĩ tới cỡ hoa: bàn nước, bậu cửa sổ, chiếc tủ cạnh giường. Chỗ ấy quyết định bình hoa nên cao bao nhiêu và rộng bao nhiêu.
Cắm sẵn trong bình: món quà nằm ở việc bớt cho ông bà một việc
Với người trẻ, nhận bó hoa rồi tự cắm là một phần niềm vui. Với ông bà, việc tìm bình, cắt cành, thay nước lại là một việc nặng, nhất là khi tay run hoặc mắt kém. Nhiều bó hoa tặng ông bà rốt cuộc nằm trong xô nước ở góc bếp vì không ai cắm. Vì thế, hoa cắm sẵn là lựa chọn chu đáo hơn hẳn.
Bình nên thấp, miệng rộng, đáy nặng, chất liệu dễ cầm như gốm dày. Tránh bình thuỷ tinh mỏng, bình cao cổ hẹp. Nếu tự cắm ở nhà ông bà, cắt cành ngắn để hoa thấp và chắc, đổ nước vừa phải, đặt bình ở chỗ ông bà ngồi nhìn thấy nhưng không phải đi ngang qua, để tránh va.
Một mẹo nhỏ nhiều nhà áp dụng: cháu đến cắm hoa, dặn ông bà chỉ cần đổ thêm nước mỗi sáng, tuần sau cháu quay lại thay. Lặp lại vài lần, bình hoa trở thành cái hẹn giữa ông bà và cháu, và việc đến thăm trở nên tự nhiên.
Khi hoa tàn, đừng để ông bà tự dọn. Cánh hoa rụng trên sàn gạch dễ làm trơn chân, nước bình để lâu bốc mùi. Nếu không quay lại kịp, nhờ người sống cùng ông bà bỏ hoa khi đã héo, rửa bình để sẵn cho lần sau.
Cháu nhỏ tặng hoa ông bà
Để cháu tự chọn. Trẻ năm, sáu tuổi thường chọn hoa theo màu mình thích, có khi là bó hoa rực rỡ không hợp chút nào với phòng khách của ông bà. Không sao cả. Ông bà vui vì đứa cháu tự chọn, không phải vì bó hoa hợp gu.
Bó nhỏ, nhẹ, không gai. Cho cháu cầm một bó vừa tay, đã tuốt gai, không có phụ kiện kim loại. Hoa nhẹ thì cháu cầm được cả đoạn đường mà không làm rơi.
Tập cho cháu câu nói của riêng nó. Đừng bắt cháu học thuộc câu chúc dài. Hỏi cháu muốn nói gì với bà, có khi chỉ là “cháu thương bà” hay “bà cắm hoa này vào chỗ cái bình xanh nhé”. Câu nói vụng mà thật bao giờ cũng được nhớ.
Thêm một bức vẽ. Một tờ giấy cháu vẽ ông bà, vẽ nhà, gài vào bó hoa có khi được ông bà giữ lâu hơn bó hoa. Nhiều cụ cất những bức vẽ ấy trong ngăn tủ hàng chục năm.
Cháu tuổi mới lớn. Cháu mười mấy tuổi thường ngại làm chuyện “sến”. Đừng ép. Có thể rủ cháu cùng đi chọn hoa, để cháu cầm vào nhà và nói một câu ngắn. Nhiều cậu thiếu niên lúng túng lúc trao nhưng nhớ mãi gương mặt bà khi nhận.
Cháu ở xa, không về được
Đi học, đi làm ở tỉnh khác hay ở nước ngoài, nhiều người cháu chỉ về nhà mỗi năm một hai lần. Gửi hoa về cho ông bà lúc ấy là cách để có mặt dù không thể có mặt. Vài điều giúp bó hoa gửi về trọn vẹn hơn:
- Báo trước cho bố mẹ, cô chú hoặc người sống gần ông bà, để có người ở nhà nhận và phụ cắm.
- Chọn hoa cắm sẵn bình hoặc giỏ, loài bền, màu ấm; tránh bó dài cần tự cắt tỉa.
- Gọi điện, gọi video đúng lúc hoa tới. Ông bà muốn nghe giọng cháu hơn là đọc tấm thiệp.
- Lời nhắn trên thiệp viết chữ to, ngắn, xưng hô như khi nói chuyện thường ngày. Nếu ông bà không đọc được chữ nhỏ, nhờ người nhà đọc to.
- Kèm một tấm ảnh in của cháu, nhất là khi ông bà không dùng điện thoại thông minh. Ảnh để cạnh bình hoa sẽ còn lại khi hoa đã tàn.
Chuyện chọn mẫu giao về quê, giao vào khu chung cư hay đặt lịch giao thuộc phần đặt và giao hoa. Ở đây chỉ nhắc: điều làm ông bà vui nhất vẫn là biết cháu nhớ tới mình. Nếu muốn có người cùng nghĩ mẫu cho buổi này, bạn để lại số ở khung Đặt hoa cuối bài, Hoa Vui gọi lại cùng chọn.
Lời nói khi trao: ngắn, xưng hô đúng, gắn với kỷ niệm
Ông bà thường không cần lời chúc văn hoa. Điều làm các cụ cảm động là khi cháu nhắc lại một chuyện cũ: “Hồi bé bà hay hái hoa mười giờ cho cháu chơi, giờ cháu mua tặng bà hoa ạ.” Một câu như vậy nối bó hoa với kỷ niệm chung, và ông bà sẽ kể lại câu ấy cho người khác.
Xưng hô theo đúng cách nhà mình quen. Có nhà gọi ông bà nội là ông bà, có nơi gọi là nội, có nơi gọi là ông bà ngoại hay ông bà bên ngoại. Đừng đổi cách gọi vì nghĩ tặng hoa thì phải trịnh trọng. Ông bà muốn nghe đứa cháu quen thuộc, không phải một người khách lịch sự.
Sau khi trao, ngồi lại thêm một lúc. Hỏi ông bà muốn đặt bình hoa ở đâu, nghe ông kể chuyện hoa ngày xưa trong vườn nhà. Nhiều khi buổi trò chuyện sau khi trao hoa mới là món quà thật, và bó hoa chỉ là cái cớ để buổi trò chuyện ấy xảy ra.
Nếu ông bà hỏi giá, đừng nói con số, cũng đừng nói dối là rẻ lắm. Có thể đáp “cháu để dành mua cho bà mà” rồi chuyển sang chuyện khác. Nhiều cụ cả đời tằn tiện nên hay xót tiền cho cháu; câu đáp nhẹ nhàng giúp ông bà yên lòng mà không làm mất đi niềm vui được tặng.
Khi ông bà đang yếu, hay quên hoặc nằm một chỗ
Ông bà ốm nằm ở nhà. Hoa vẫn có thể mang lại niềm vui, miễn là đặt ở chỗ ông bà nhìn thấy từ giường mà không vướng việc chăm sóc. Chọn bình nhỏ, hoa không mùi, không rụng phấn. Hỏi người chăm sóc trước, vì có lúc trong phòng cần thông thoáng, ít đồ đạc.
Ông bà hay quên. Với người lớn tuổi trí nhớ đã kém, một bình hoa quen thuộc có khi gợi lại chuyện cũ: loài hoa từng trồng trước ngõ, màu hoa ngày cưới. Cháu có thể kể lại câu chuyện gắn với loài hoa ấy, dù ông bà nhớ hay không. Đừng hỏi dồn “bà có nhớ không”, cứ để câu chuyện tự nhiên.
Ông bà ở viện dưỡng lão. Nhiều nơi cho phép hoa nhỏ trong phòng, có nơi hạn chế. Hỏi nhân viên trước. Ở chỗ đông người, một chậu cây nhỏ hoặc vài cành hoa ít mùi trong bình nhựa an toàn hơn bình gốm nặng.
Ông bà vừa mất người bạn đời. Năm đầu sau khi ông hoặc bà mất, người còn lại thường buồn vào những ngày từng là của hai người. Một bó hoa màu ấm, không phải hoa trắng, mang tới vào ngày ấy kèm một lần ngồi chơi lâu hơn, có thể là sự an ủi lớn. Hỏi bố mẹ xem ông hoặc bà có muốn được nhắc tới ngày ấy không.
Câu hỏi thường gặp
Ông bà lớn tuổi có thích được tặng hoa không?
Rất nhiều người có, dù ngoài miệng hay nói “mua làm gì”. Ông bà thường quý nhất là được nhớ tới. Với những cụ thực tế, một chậu hoa nhỏ trồng được ở hiên hoặc bình hoa cắm sẵn, loài bền, sẽ được đón nhận dễ hơn bó hoa lớn mau tàn.
Hoa nào nên tránh khi tặng ông bà?
Tránh hoa mùi nồng để trong phòng ngủ, hoa có gai chưa tuốt, hoa rụng phấn nhiều, và bó toàn màu trắng vì nhiều người lớn tuổi gắn màu trắng với việc tang. Nếu ông bà có bệnh hô hấp, hỏi người nhà trước khi mang hoa tươi vào.
Cháu còn nhỏ, chưa có tiền, tặng ông bà hoa gì?
Một cành hoa hái ở vườn, vài bông mua ngoài chợ bằng tiền bố mẹ cho, kèm một bức vẽ là đủ. Ông bà không đánh giá theo giá tiền. Quan trọng là cháu tự tay trao và nói được một câu của riêng mình.
Tặng hoa ông bà có cần đúng dịp sinh nhật không?
Không cần. Nhiều cụ không tổ chức sinh nhật, có cụ còn không nhớ ngày sinh dương lịch. Một bó hoa ngày thường khi cháu ghé thăm, khi cháu vừa nhận lương, khi cháu thi xong lại dễ tạo bất ngờ và ít bị lẫn với quà của người khác.
Ông bà ở với chú, bác; cháu gửi hoa về có cần báo trước không?
Nên báo. Người sống cùng ông bà sẽ lo nhận, phụ cắm và chọn chỗ đặt. Báo trước cũng tránh cảnh nhà đang có việc bận, hoa tới không ai nhận. Nhờ cô chú chụp lại bình hoa trên bàn để cháu biết hoa đã tới tay.
Có nên tặng hoa giả để ông bà khỏi phải chăm không?
Hoa giả, hoa khô bền và đỡ việc, hợp với những cụ không muốn thay nước. Nhưng nhiều người già vẫn thích hoa tươi vì thấy sinh khí. Có thể kết hợp: một bình hoa khô gọn để lâu dài, thỉnh thoảng cháu mang thêm vài cành hoa tươi khi ghé thăm.