Tặng hoa cho người lớn tuổi khéo nhất khi bó hoa vừa với đôi mắt, đôi tay và căn nhà của người nhận: màu ấm tương phản để mắt kém vẫn nhìn rõ, hương nhẹ, cắm sẵn trong bình đáy rộng khó đổ, đặt chỗ cụ hay ngồi. Khi trao, ngồi xuống ngang tầm mắt cụ, nói chậm, và ở lại trò chuyện lâu hơn thời gian trao hoa.
Với nhiều cụ, bó hoa không quan trọng bằng người mang tới. Một bó hoa cầu kỳ để lại rồi đi ngay thường kém vui hơn vài cành cúc kèm nửa tiếng ngồi nghe cụ kể chuyện. Nhưng chọn đúng hoa vẫn giúp niềm vui kéo dài thêm nhiều ngày sau khi bạn về, mỗi lần cụ nhìn sang bình hoa.
Bài này dành cho người tặng hoa thầy cô cũ, hàng xóm lớn tuổi sống một mình, cô bác họ xa, đồng nghiệp cũ đã nghỉ hưu: những người lớn tuổi ngoài gia đình mình, nơi phép lịch sự cần kỹ hơn. Cháu tặng hoa ông bà và mừng thọ có bài riêng; chậu hoa cho người già cũng đã có bài ở nhóm đặt hoa. Ở đây là bó hoa và bình hoa cắt cành, cùng cách trao.
Đôi mắt, đôi tay, khứu giác: ba điều đổi theo tuổi
Mắt nhìn màu kém đi. Theo tuổi, nhiều người thấy màu nhạt và màu lạnh khó phân biệt hơn, nhìn mọi thứ như phủ một lớp vàng. Bó hoa tông pastel nhạt, xanh tím, xám bạc có thể chỉ hiện ra như một mảng mờ. Màu ấm, đậm, tương phản với lá xanh như vàng, cam, đỏ, hồng sen thường dễ nhìn hơn.
Tay yếu, run. Bó hoa nặng, cành dài, giấy gói nhiều lớp khiến cụ khó cầm, khó gỡ. Cụ có thể không tự cắm được vào bình. Vì vậy bình cắm sẵn, đáy rộng, thấp, nặng chân là món quà biết điều hơn bó hoa phải tự xử lý.
Khứu giác và hô hấp nhạy cảm. Có cụ không còn ngửi rõ, có cụ lại dễ đau đầu, khó thở với mùi hương nồng. Người có bệnh hô hấp cần tránh phấn hoa rơi. Hoa thơm nhẹ hoặc không mùi là lựa chọn an toàn, đặc biệt khi bình hoa để trong phòng ngủ.
Đi lại khó. Bình hoa đặt trên lối đi, mép bàn, cạnh giường có thể vướng tay, đổ nước trơn sàn. Chọn chỗ đặt cố định, xa lối đi, là một phần của việc tặng. Nước đọng quanh chân bình, cánh hoa rụng xuống nền gạch cũng là thứ dễ làm cụ trượt chân; lót một chiếc đĩa dưới bình và nhắc người nhà nhặt cánh rụng mỗi ngày.
Chọn bình và chỗ đặt cho nhà người già
Với người lớn tuổi, cái bình và chỗ đặt quan trọng không kém bó hoa. Bảng dưới gợi ý theo hoàn cảnh.
| Hoàn cảnh | Bình hợp | Chỗ đặt hợp |
|---|---|---|
| Cụ ở nhà với con cháu | Bình gốm thấp, đáy rộng | Bàn nước phòng khách, nơi cả nhà cùng thấy |
| Cụ sống một mình | Lọ nhỏ, nhẹ, ít nước, dễ thay | Bàn cạnh ghế cụ hay ngồi, đủ sáng |
| Cụ nằm nhiều, đi lại khó | Lọ thấp, chắc chân | Trong tầm mắt từ giường nhưng không trên tủ đầu giường |
| Cụ ở viện dưỡng lão | Lọ nhựa hoặc bình nhẹ không vỡ, hỏi nhân viên trước | Theo hướng dẫn của cơ sở |
| Nhà có thú nuôi | Bình nặng, miệng hẹp | Chỗ cao hoặc phòng khép cửa |
Đặt bình xong, chỉ cho cụ hoặc người chăm cụ cách thay nước: bao lâu một lần, đổ ở đâu. Với cụ sống một mình, chọn loài bền để cụ không phải thay nước thường xuyên là cách giảm việc cho cụ. Nếu nhà có người giúp việc hay người chăm sóc, dặn luôn họ một câu, vì chính họ sẽ là người giữ bình hoa tươi trong những ngày bạn không có mặt.
Cách trao: ngồi xuống, nói chậm, ở lại
Đứng trao bó hoa từ trên cao xuống người đang ngồi tạo cảm giác xa cách. Ngồi xuống ghế bên cạnh, hoặc hơi khom người để mắt ngang tầm mắt cụ, rồi mới đưa hoa. Đưa bằng hai tay, nói tên mình nếu cụ trí nhớ đã kém, ví dụ "con là Lan, con chị Hoa đây ạ". Nói chậm, rõ, không cần to quá, vì nhiều cụ nghe kém nhưng không thích bị hét vào tai.
Sau khi trao, đừng vội đi. Hỏi cụ có muốn đặt hoa ở đâu, cùng cụ chọn chỗ. Kể vì sao chọn loài ấy, gợi cụ kể chuyện về những loài hoa ngày xưa. Nhiều người lớn tuổi nhớ chuyện cũ rất rõ dù chuyện mới hay quên; một câu hỏi về hoa ở quê cụ có thể mở ra cả buổi kể chuyện.
Ghé thăm lại sau vài ngày, hoặc gọi điện hỏi thăm bình hoa, nhất là khi cụ ở một mình. Câu hỏi "bình hoa hôm nọ còn tươi không cụ" cho thấy bạn còn nhớ, và cho cụ một lý do để kể lại với người khác về lần được tặng hoa.
Những loài nhiều cụ thấy quen
Người lớn tuổi Việt Nam lớn lên với những loài hoa khác người trẻ: cúc vàng, cúc đại đoá, lay ơn, huệ, thược dược, hoa sen, hoa hồng nhung, hoa đồng tiền. Những loài ấy có thể không "mốt" trong mắt người trẻ, nhưng mang lại cảm giác thân quen, gợi nhớ những cái Tết, những đám cưới, những buổi đi lễ hội thời trẻ của cụ. Một bó cúc vàng đúng mùa thường làm cụ vui hơn một hộp hoa nhập khẩu tên lạ cụ không gọi được.
Loài lạ không phải là không nên. Có cụ thích khám phá, thích được giới thiệu loài mới. Nếu chọn loài lạ, hãy nói cho cụ biết tên, nói chậm và có thể viết tên ra một mẩu giấy để cụ khoe với hàng xóm. Cụ có thêm một câu chuyện để kể. Kể thêm loài ấy trồng ở đâu, vì sao bạn thấy hợp với cụ; người lớn tuổi thường thích những câu chuyện có đầu có đuôi hơn một cái tên lạ.
Có những điều nhiều cụ để ý mà người trẻ ít biết. Một số người lớn tuổi không thích hoa toàn màu trắng trong nhà vì liên tưởng tới tang lễ; một số khác không thích hoa có mùi quá nồng vì gợi lại hương khói. Đây là cách cảm nhận của từng người, không phải quy tắc đúng sai. Nếu không chắc, thêm vài cành màu ấm vào bó trắng, hoặc hỏi con cháu trong nhà cụ trước.
Người lớn tuổi sống một mình: bó hoa là một lời thăm
Người lớn tuổi sống một mình thường ít khách. Một bó hoa từ hàng xóm, học trò cũ, đồng nghiệp cũ hay cháu ở xa là sự kiện nhỏ trong tuần của cụ. Lúc này bó hoa nên nhỏ, dễ chăm, kèm việc làm thật: kiểm tra giúp cụ cái bóng đèn, xách giúp túi gạo, hỏi cụ cần mua gì không.
Nếu ở xa, gửi hoa tới nhà cụ cần chuẩn bị kỹ hơn. Báo trước cho cụ hoặc người hàng xóm thân để cụ không hoảng khi có người lạ gõ cửa, nhất là khi nhiều người già được dặn cảnh giác với người lạ. Ghi rõ tên người gửi trên thiệp, chữ to. Gọi điện ngay sau khi hoa tới để cụ biết hoa từ ai, nghe giọng bạn.
Thầy cô cũ đã nghỉ hưu nhiều năm là những người hay sống lặng lẽ, ít ai tới thăm ngoài dịp 20/11. Một bó hoa vào ngày thường, kèm lời kể về con đường bạn đã đi nhờ những bài học năm xưa, có thể là món quà ý nghĩa nhất cụ nhận được trong năm.
Những điều dễ làm cụ mệt
Thiện ý của người trẻ đôi khi thành gánh nặng nếu không để ý tới thể trạng người nhận:
- Bó hoa quá to. Cụ không biết đặt đâu, không có bình đủ lớn, lại tiếc không nỡ bỏ khi hoa đã héo.
- Nhiều lớp giấy gói, kim ghim, băng dính. Tay cụ yếu, gỡ mất công, có khi bị kim ghim đâm.
- Hoa hương nồng trong phòng kín. Cụ có thể đau đầu mà không nói ra vì ngại phụ lòng.
- Đến đông người, ồn ào. Cả nhóm ập vào, nói to, chụp ảnh liên tục khiến nhiều cụ mệt. Chia nhóm nhỏ, đến vào giờ cụ tỉnh táo.
- Trao hoa rồi đi ngay. Bó hoa thay cho việc ngồi lại là bó hoa thiếu phần quan trọng nhất.
- Đến vào giờ cụ nghỉ. Nhiều cụ ngủ trưa, ngủ sớm; hỏi con cháu giờ cụ thường thức và tỉnh táo nhất.
Để ý những điều nhỏ này là cách cho cụ thấy bạn tặng hoa vì cụ, không phải vì mình muốn làm một việc tốt cho xong.
Ví dụ giả định: hai bó hoa cho cùng một cụ bà
Cô giáo cũ tám mươi lăm tuổi, mắt kém, sống cùng con gái. Lần thứ nhất, một học trò cũ của cụ ở thành phố về thăm, mang theo một hộp hoa tông kem, xám, hồng phấn rất đẹp trên ảnh, cành dài, gói ba lớp giấy. Cụ cầm lên, khen đẹp, nhưng nheo mắt mãi không nhìn rõ là hoa gì. Hộp hoa đặt trên tủ cao, cụ ngồi ghế thấp nên gần như không nhìn thấy. Bốn hôm sau hoa héo, con gái cụ dọn đi.
Lần thứ hai, người học trò ấy mang một bình gốm thấp cắm cúc vàng, vài cành hoa cam và lá xanh, đặt ngay trên bàn nước cạnh ghế cụ. Anh ngồi xuống, kể là cúc mua ở chợ gần nhà, hỏi cụ ngày xưa ở quê có trồng cúc không. Cụ kể chuyện vườn cúc trước Tết của bố cụ suốt buổi chiều. Bình hoa ấy, theo lời con gái cụ, được cụ nhắc tới với mọi người khách đến chơi trong suốt tuần.
Hai bó hoa có thể ngang giá. Khác nhau nằm ở chỗ bó thứ hai được chọn cho đôi mắt, đôi tay và câu chuyện của chính người nhận. Người tặng lần đầu không sai vì thiếu tình cảm, chỉ là chọn theo mắt của mình thay vì mắt của cô giáo cũ.
Lời nhắn cho người lớn tuổi: chữ to, câu ngắn, xưng hô đúng
Viết chữ to, rõ. Thiệp in chữ nhỏ, chữ nghiêng kiểu cách thì nhiều cụ không đọc được. Viết tay bằng bút mực đậm, chữ in to, mỗi dòng vài chữ. Nếu cụ không tự đọc được, đọc to cho cụ nghe khi trao.
Xưng hô đúng vai. Học trò với thầy cô, cháu với cô bác hàng xóm, đồng nghiệp trẻ với người đi trước. Một lời xưng hô đúng mực khiến cụ thấy được kính trọng, điều người lớn tuổi đặc biệt để ý.
Nhắc một kỷ niệm chung. Câu "con nhớ mãi bát chè bà nấu hè năm ấy" khiến cụ vui hơn mọi lời chúc dài. Kỷ niệm cho cụ thấy mình còn ở trong ký ức của người trẻ.
Ký tên kèm quan hệ. Ký "Minh, con nhà bên số 12" hay "Hà, học trò lớp 9A khoá cũ" để cụ nhớ ra ngay, nhất là khi cụ có nhiều con cháu, nhiều lớp học trò. Cụ cũng dễ kể lại với người khác hơn khi trên thiệp có đủ tên và quan hệ.
Câu hỏi thường gặp
Cụ bị lẫn, không nhớ người tặng, có nên tặng hoa nữa không?
Vẫn nên, nếu gia đình đồng ý. Người lẫn có thể không nhớ bạn là ai nhưng vẫn cảm nhận được màu sắc, sự ân cần, giọng nói nhẹ nhàng. Chọn bình nhỏ, chắc chân, đặt xa tầm với để cụ không làm đổ. Ngồi cạnh cụ một lúc, nói chuyện chậm rãi, quan trọng hơn chuyện cụ có nhớ hay không.
Có nên tặng hoa cho cụ ở viện dưỡng lão?
Có thể, nhưng hỏi nhân viên cơ sở trước về quy định hoa tươi, chỗ đặt và giờ thăm. Một số cơ sở hạn chế hoa trong phòng chung vì có người dị ứng. Bình nhẹ, không vỡ, cỡ nhỏ là lựa chọn an toàn. Nhờ nhân viên giúp thay nước nếu cụ không tự làm được.
Ông lớn tuổi có thích được tặng hoa không?
Nhiều ông thích hơn họ nói, chỉ là cả đời ít được tặng. Chọn màu đậm, dáng gọn, hoặc loài ông từng trồng. Trao kèm câu chuyện, ví dụ hỏi ông về vườn nhà ngày xưa. Một số ông thích chậu cây hơn hoa cắt cành vì có việc để chăm; bạn nên hỏi người nhà trước.
Cụ đang dùng bình oxy hoặc có bệnh phổi thì có nên tặng hoa?
Nên hỏi bác sĩ hoặc người chăm sóc cụ trước. Thường thì nên tránh hoa nhiều phấn, hương nồng trong phòng cụ nằm. Nếu được phép, chọn loài ít phấn, không mùi, đặt ngoài phòng khách để cụ nhìn từ xa. Một tấm ảnh hoa hay hoa khô cũng là lựa chọn thay thế.
Tặng hoa cho người lớn tuổi có cần kèm lời chúc sức khoẻ?
Lời chúc sức khoẻ là quen thuộc và được đón nhận. Nhưng nhiều cụ còn vui hơn khi được nghe những câu ghi nhận cụ thể: cảm ơn bà đã dạy cháu nấu món này, cảm ơn thầy đã dạy con viết chữ. Lời ghi nhận cho cụ thấy mình vẫn có ích, điều người già rất cần.
Nên tặng hoa người lớn tuổi vào giờ nào?
Buổi sáng sau bữa sáng hoặc buổi chiều sau giấc trưa thường là lúc nhiều cụ tỉnh táo nhất. Tránh giờ ăn, giờ ngủ, giờ cụ uống thuốc. Hỏi người chăm cụ hoặc con cháu sống cùng là cách chắc nhất để biết khung giờ hợp.
