Những màu và loài hoa hay bị kiêng khi tặng ở Việt Nam là hoa toàn màu trắng (vì gắn với tang lễ), cúc vàng và cúc trắng (vì gắn với bàn thờ và lễ viếng), cùng những bó hoa trắng xanh trông giống vòng hoa chia buồn. Ngoài ra, hồng đỏ tặng sai người dễ bị hiểu là tình cảm lứa đôi. Đây là cách hiểu phổ biến của nhiều người, không phải quy định, và mức độ để ý khác nhau rất nhiều giữa các gia đình, vùng miền và thế hệ.
Hiểu vì sao những màu, loài này bị ngại giúp bạn chọn đúng hơn là nhớ một danh sách cấm. Bởi cùng một bông cúc trắng, ở dịp này là thanh nhã, ở dịp khác lại gợi tang lễ. Bài này giải thích từng trường hợp từ đâu ra theo cách hiểu phổ biến, nơi nào để ý, nơi nào không, và cách phối để vẫn dùng được những loài hoa đẹp mà không gây hiểu lầm. Ý nghĩa chung của từng màu hoa là chủ đề khác; ở đây chỉ bàn chuyện kiêng khi tặng.
Hoa toàn màu trắng: vì sao nhiều người ngại
Ở Việt Nam và nhiều nước Đông Á, màu trắng gắn với tang lễ từ rất lâu: khăn tang, áo tang của nhiều nơi là màu trắng, hoa trên linh cữu và vòng hoa viếng phần lớn cũng trắng hoặc trắng xen xanh. Vì vậy một bó hoa toàn trắng, nhất là trắng tinh không có màu nào khác, với nhiều người lớn tuổi gợi ngay không khí tiễn đưa.
Mặt khác, hoa trắng cũng là màu của hoa cưới, của sự trong trẻo, và được giới trẻ ở đô thị rất chuộng vì vẻ thanh lịch. Một bó cát tường trắng hay tulip trắng tặng bạn gái hai mươi tuổi thường được đón nhận rất tự nhiên. Điều làm nên khác biệt là người nhận và dịp: người trẻ, dịp vui, phong cách hiện đại thì hoa trắng hợp; người lớn tuổi, đang ốm, đang có chuyện buồn trong nhà thì nên tránh hoa toàn trắng.
Cách dùng hoa trắng an toàn là phối thêm một màu ấm. Một bó hồng trắng có vài bông kem, phớt hồng hay lá xanh tươi đã khác hẳn một bó trắng tinh. Giấy gói cũng có tác dụng: giấy kraft nâu, giấy màu kem hay hồng nhạt làm bó hoa ấm lên, còn giấy trắng hay giấy đen lại làm bó hoa trắng thêm trang nghiêm.
Cúc vàng, cúc trắng: đẹp, bền nhưng dễ bị hiểu sai
Ở nhiều gia đình Việt, cúc vàng là hoa quen thuộc trên bàn thờ ngày rằm, mùng một và dịp Tết; cúc trắng xuất hiện nhiều trong lễ viếng. Chính vì sự quen thuộc ấy, nhiều người, nhất là người lớn tuổi ở cả ba miền, không quen nhận cúc làm hoa tặng sinh nhật hay hoa thăm hỏi. Họ có thể không nói ra, nhưng sẽ thấy bó hoa hơi lạ.
Không phải nước nào cũng hiểu như vậy. Ở Pháp, Bỉ, Ý và một số nước châu Âu, cúc đại đoá cũng gắn với việc thăm mộ vào đầu tháng 11, nên người ở đó cũng ít khi tặng cúc trong dịp vui. Ở Nhật, Hàn Quốc và Trung Quốc, cúc trắng là hoa tang lễ phổ biến. Ngược lại, ở nhiều nơi khác cúc chỉ là một loài hoa tươi lâu, rẻ, nhiều màu.
Cúc nhỏ như cúc hoạ mi, cúc tana hay các loại cúc nhuộm, cúc pingpong nhiều màu lại ít gây liên tưởng hơn nhiều, vì hình dáng của chúng khác cúc đại đoá trên bàn thờ. Một bó hoạ mi trắng mùa thu ở Hà Nội thường được hiểu là hoa của mùa, không ai nghĩ tới tang lễ. Nếu bạn thích cúc, chọn loài nhỏ, phối nhiều màu, và tránh dùng cúc đại đoá vàng hoặc trắng làm hoa chính cho dịp vui.
Những trường hợp hay bị ngại và cách thay thế
Bảng gom những trường hợp phổ biến nhất. Cột cuối là gợi ý khi bạn vẫn muốn giữ tông màu hay loài hoa đó.
| Hoa, màu | Vì sao nhiều người ngại | Ai hay để ý | Cách dùng vẫn ổn |
|---|---|---|---|
| Bó toàn trắng, giấy trắng | Gợi tang lễ, vòng hoa viếng | Người lớn tuổi, người đang ốm, nhà có tang gần đây | Thêm màu kem, phớt hồng; giấy kraft hoặc màu ấm |
| Cúc đại đoá vàng, trắng | Gắn với bàn thờ, lễ viếng | Phần lớn người lớn tuổi ở Việt Nam; cả Pháp, Nhật, Hàn | Chọn cúc nhỏ, cúc nhiều màu; tránh làm hoa chính |
| Ly trắng, loa kèn trắng | Ở nhiều nước phương Tây hay gặp trong tang lễ | Người nước ngoài, nhất là từ châu Âu, Bắc Mỹ | Chọn ly màu, hoặc tặng người Việt trong mùa loa kèn |
| Hồng đỏ | Gợi tình yêu lứa đôi | Gần như ai cũng để ý | Tặng người yêu, vợ chồng; người khác dùng hồng màu khác |
| Hoa vàng tặng người yêu | Theo ngôn ngữ hoa phương Tây cũ, vàng từng gắn với ghen tuông | Người thích ngôn ngữ hoa | Phối vàng với màu khác, kèm lời nói rõ ý |
| Bó trắng xanh xếp tròn đều | Giống kệ, vòng hoa chia buồn | Hầu hết mọi người | Đổi dáng bó, thêm màu ấm |
Cột "ai hay để ý" chỉ là xu hướng. Có người lớn tuổi rất thích hoa trắng, có người trẻ lại kiêng cúc vì được dặn từ nhỏ. Điều bạn biết về chính người nhận luôn quan trọng hơn bảng này.
Ly trắng, loa kèn và những hiểu lầm hai chiều
Ở Việt Nam, loa kèn trắng là hoa của tháng tư Hà Nội, được nhiều người mua về cắm bình vì nó chỉ có vài tuần mỗi năm. Ly trắng cũng hay xuất hiện trong hoa cưới. Vì vậy người Việt ít khi ngại ly trắng trong dịp vui. Nhưng ở nhiều nước phương Tây, ly trắng là hoa quen thuộc trong tang lễ và lễ tưởng niệm. Tặng một bó ly trắng cho đồng nghiệp người Anh hay người Mỹ vào dịp sinh nhật có thể khiến họ hơi bối rối.
Ngược lại, người nước ngoài sống ở Việt Nam đôi khi tặng cúc vàng cho đồng nghiệp người Việt vì thấy cúc đẹp, rẻ và bền, mà không biết nhiều người ở đây gắn cúc với bàn thờ. Đây là những hiểu lầm hai chiều không ai có lỗi. Nếu bạn là người nhận, một nụ cười và lời cảm ơn là đủ; nếu là người tặng, biết trước một chút giúp bạn tránh được.
Ngoài màu, hoa ly còn một lưu ý thực tế: phấn ly dễ làm bẩn áo, mùi hương nồng có thể làm người nhạy cảm khó chịu trong phòng kín, và toàn bộ cây ly nguy hiểm với mèo. Với nhà nuôi mèo, nên chọn loài khác thay vì chỉ tỉa nhị.
Hồng đỏ và những màu nói thay tình cảm
Hồng đỏ là màu của tình yêu lứa đôi. Đây là cách hiểu gần như phổ biến khắp nơi. Một bó hồng đỏ tặng đồng nghiệp khác giới, vợ hay chồng của bạn mình, hay cô giáo của con dễ bị hiểu sai dù bạn không có ý gì. Với những người này, hồng cam, hồng phấn, hồng vàng hay một bó hoa trộn là lựa chọn ít rủi ro hơn.
Hoa vàng trong ngôn ngữ hoa phương Tây cũ. Theo cách hiểu của ngôn ngữ hoa thời Victoria ở Anh, hồng vàng từng gắn với ghen tuông hoặc tình cảm phai nhạt. Ngày nay rất ít người còn để ý, và vàng phổ biến được hiểu là tình bạn, niềm vui. Tuy vậy, nếu người yêu của bạn thích đọc về ý nghĩa hoa, một bó toàn vàng không kèm lời giải thích có thể làm họ suy nghĩ.
Đỏ trong dịp chia buồn. Ở Việt Nam, hoa đỏ rực trong đám tang thường bị coi là không hợp không khí. Đây không phải chuyện tặng hoa vui, nhưng đáng nhớ khi bạn phải gửi hoa vào những ngày gia đình người nhận vừa có chuyện buồn.
Màu tối, tím đậm, đen. Hoa tím đậm hay giấy gói đen là xu hướng của một số tiệm hoa hiện đại và được nhiều người trẻ thích. Với người lớn tuổi, nhất là dịp mừng thọ hay thăm hỏi, những tông này dễ bị thấy là buồn. Hợp người, hợp dịp vẫn là câu hỏi đầu tiên.
Chọn màu an toàn khi chưa rõ người nhận
Khi bạn không biết người nhận có kiêng gì không, ví dụ tặng hoa cho mẹ của bạn mới quen hay đối tác lần đầu gặp, có thể đi theo thứ tự dưới đây:
- Chọn tông ấm làm chủ đạo: cam, đào, hồng phấn, vàng nhạt pha kem. Những tông này ít gắn với tang lễ ở hầu hết các nền văn hoá.
- Phối ít nhất hai màu: bó hoa nhiều màu ít bị đọc thành một thông điệp cụ thể nào.
- Tránh cúc đại đoá và ly trắng làm hoa chính: dùng làm điểm xuyết thì vẫn được.
- Chọn giấy gói màu ấm hoặc kraft: tránh giấy trắng tinh hay giấy đen với người lớn tuổi.
- Hỏi người thân của người nhận nếu dịp quan trọng: ra mắt, mừng thọ, thăm người ốm là những dịp đáng hỏi một câu.
Nếu bạn muốn chọn tông màu cho người nhận lớn tuổi mà chưa chắc, để lại số ở khung Đặt hoa cuối bài, Hoa Vui gọi lại cùng chọn mẫu theo tông bạn muốn.
Lỡ tặng hoa bị kiêng thì xử lý ra sao
Nếu bạn nhận ra mình vừa tặng một bó hoa mà người nhận có vẻ ngại, đừng lúng túng hay giải thích dài. Một câu thật thà như "con chọn vì thấy hoa đẹp, không biết bác không quen hoa này, lần sau con để ý" thường làm người nhận nhẹ lòng ngay. Người lớn tuổi phần lớn hiểu rằng người trẻ không biết hết những nếp cũ, và họ quý sự thật thà hơn là sự hoàn hảo.
Đừng đề nghị mang bó hoa về đổi trước mặt người nhận, vì như vậy người nhận phải từ chối hoặc phải nhận lời, cả hai đều khó. Nếu thấy cần, lần sau mang một bó khác hợp hơn, không cần nhắc tới chuyện cũ.
Nếu bạn là người nhận một bó hoa có màu mình ngại, hãy nhớ người tặng gần như không bao giờ có ý xấu. Cảm ơn trọn vẹn, cắm hoa ở chỗ mình thấy hợp, và nếu thân thiết, có thể nhẹ nhàng kể cho họ về nếp nhà mình vào lúc khác. Biết tập quán là để tôn trọng nhau, không phải để bắt lỗi nhau.
Cũng nên phân biệt giữa người nhận thật sự để ý và người chỉ được nghe kể. Có người lớn tuổi chẳng bận tâm hoa trắng hay hoa vàng, chỉ vui vì con cháu nhớ tới; có người trẻ lại rất ngại vì từng được bà dặn. Quan sát cách gia đình người nhận bày hoa trong nhà ngày thường, họ hay mua hoa gì, cắm ở đâu, là cách đọc nếp nhà nhanh và chính xác hơn mọi danh sách kiêng. Khi đã biết, hãy ghi nhớ cho những lần sau: một người được tặng đúng màu mình thích nhiều lần sẽ nhận ra người tặng đã để tâm.
Câu hỏi thường gặp
Tặng hoa trắng cho người yêu có sao không?
Với người trẻ và trong mối quan hệ tình cảm, hoa trắng thường được hiểu là thanh lịch, trong trẻo, nên phần lớn không có vấn đề. Nếu người yêu của bạn hay gia đình họ để ý chuyện kiêng kỵ, phối thêm một chút hồng phấn hay kem và dùng giấy gói màu ấm là đủ để bó hoa không gợi gì buồn.
Có nên tặng cúc hoạ mi cho người lớn tuổi không?
Thường là được. Cúc hoạ mi có hình dáng khác hẳn cúc đại đoá trên bàn thờ và gắn với mùa thu nhiều hơn là với lễ viếng. Tuy vậy, một bó toàn hoạ mi trắng tặng người lớn tuổi đang ốm thì nên phối thêm hoa màu ấm cho vui mắt.
Tặng hoa cúc vàng sinh nhật có được không?
Với người trẻ, người nước ngoài từ những nơi không có cách hiểu này, hay người bạn biết là thích cúc, thì hoàn toàn được. Với người lớn tuổi Việt Nam, nhiều người gắn cúc vàng đại đoá với bàn thờ, nên dùng cúc nhỏ nhiều màu hoặc loài khác sẽ an toàn hơn.
Hoa ly có phải là hoa chia buồn không?
Ở nhiều nước phương Tây, ly trắng hay xuất hiện trong tang lễ. Ở Việt Nam, ly và loa kèn được dùng cả trong dịp vui lẫn dịp buồn, không gắn riêng với tang lễ. Nếu tặng người Âu Mỹ, nên chọn ly màu hoặc loài khác cho dịp vui.
Tặng hồng đỏ cho mẹ có bị hiểu sai không?
Phần lớn không, vì trong gia đình ai cũng hiểu đây là tình thương. Tuy vậy, nhiều người chọn hồng phấn, hồng cam hay cẩm chướng cho mẹ vì những màu này gợi sự dịu dàng hơn là tình yêu lứa đôi. Chọn theo màu mẹ thích là chắc nhất.
Giấy gói màu đen có nên dùng cho hoa tặng không?
Giấy đen làm bó hoa trông sang và hiện đại, được nhiều người trẻ thích. Với người lớn tuổi, dịp mừng thọ, thăm người ốm, giấy đen dễ bị thấy là buồn. Hãy cân nhắc người nhận trước khi chọn, và nếu không chắc thì chọn giấy kraft hoặc màu ấm.
