Trao hoa đúng phép gói gọn trong ba việc: cầm bó bằng hai tay ở phần cuống hoặc chỗ buộc, xoay mặt hoa về phía người nhận, và nói một câu ngắn có tên người nhận cùng lý do mình tặng. Với người lớn tuổi hơn mình, người Việt quen hơi cúi người và trao bằng hai tay; với bạn bè ngang hàng, một tay đỡ cuống, một tay đỡ thân bó cũng đã đủ lịch sự.
Nghe thì đơn giản, nhưng khoảnh khắc trao chỉ kéo dài vài giây và là lúc người nhận nhớ nhất. Bó hoa đẹp mà trao ngược, trao vội qua vai, hay trao kèm một câu ấp úng thì cảm giác còn lại sẽ là ngượng ngùng. Bài này đi qua từng chi tiết: cầm chỗ nào, đứng đâu, nói gì, và vài tình huống khó như trao trên sân khấu, trao cho người đang bận tay hay trao khi người nhận ngồi xe lăn.
Cầm bó hoa chỗ nào khi trao
Cầm ở cuống hoặc chỗ buộc, không cầm vào đầu hoa. Phần chắc nhất của bó là điểm buộc, thường nằm khoảng một phần ba từ dưới lên. Cầm ở đây bó không lắc, giấy gói không nhàu, và người nhận có chỗ trống để đón lấy ngay phía trên tay mình. Cầm vào phần giấy gói gần hoa dễ làm dập cánh ngoài cùng, nhất là với hồng, cẩm tú cầu, mẫu đơn.
Hai tay cho người lớn, cho dịp trang trọng. Theo nếp quen của người Việt và nhiều nước Đông Á, trao bằng hai tay là cách bày tỏ sự kính trọng. Một tay đỡ dưới điểm buộc, tay kia đỡ nhẹ thân bó. Với ông bà, thầy cô, cấp trên hay khách quý, đây là cách an toàn nhất.
Mặt hoa quay về người nhận. Bó hoa có mặt trước và mặt sau, nhất là bó nằm hay bó lệch. Trước khi bước tới, xoay bó để phần đẹp nhất hướng về người nhận, không phải về mình. Người nhận vừa cầm là thấy ngay bông chính, không phải xoay lại lóng ngóng.
Gốc hoa ráo nước. Bó có bọc giữ nước ở gốc đôi khi rỉ ra. Lau khô hoặc kiểm tra túi nước trước khi trao, nhất là khi người nhận mặc áo dài, váy sáng màu hay đang ở chỗ trang trọng. Một vệt nước loang trên vạt áo là thứ người nhận nhớ lâu hơn cả bó hoa.
Đứng ở đâu, cách bao xa và lúc nào thì bước tới
Khoảng cách dễ chịu khi trao là một bước chân, đủ để người nhận đưa tay ra đón mà không phải với. Đứng quá xa thì phải chìa bó hoa ra như đưa đồ qua quầy; đứng quá sát thì bó hoa kẹt giữa hai người và người nhận không có chỗ nhìn hoa. Nếu người nhận đang ngồi, nhất là người lớn tuổi, bạn nên hạ người xuống ngang tầm mắt họ hoặc cúi nhẹ, thay vì đứng thẳng và đưa hoa từ trên xuống.
Thời điểm bước tới cũng quan trọng. Ở nhà riêng, trao ngay khi được mời vào là tự nhiên nhất, trước khi ngồi xuống hay mở chuyện khác, để chủ nhà kịp cắm hoa vào nước. Ở buổi tiệc, đợi người nhận rảnh tay một chút, không chen vào lúc họ đang bưng đồ, đang chào khách khác hay đang nói điện thoại. Ở văn phòng, chọn lúc người nhận không đang họp hoặc đang dở việc gấp.
Nếu có nhiều người cùng tặng, như cả nhóm bạn hay cả phòng, nên cử một người trao, những người khác đứng cạnh. Năm bàn tay cùng chìa một bó hoa nhìn vui khi chụp ảnh, nhưng người nhận sẽ không biết đón từ tay ai. Trao xong, người đại diện nên nói rõ đây là hoa của cả nhóm để không ai bị quên.
Chỗ đứng cũng nên tính tới ánh sáng và lối đi. Trao hoa ngay giữa cửa ra vào khiến người phía sau phải dừng lại chờ; trao ở góc khuất thiếu sáng thì người nhận không nhìn rõ màu hoa. Một bước sang bên cạnh lối đi, chỗ có ánh sáng tự nhiên, là đủ để khoảnh khắc trao vừa gọn vừa đẹp. Nếu trời mưa, trao dưới mái hiên, đừng bắt người nhận cầm ô bằng một tay và đón hoa bằng tay kia.
Nói câu gì trong vài giây trao hoa
Câu nói lúc trao không cần dài, càng không cần bay bướm. Một câu tốt thường có ba phần: gọi tên hoặc xưng hô người nhận, lý do mình tặng, và một lời chúc hay lời cảm ơn cụ thể. Vài mẫu theo tình huống:
- Mừng sinh nhật người thân: "Chúc mừng sinh nhật mẹ, con chọn màu cam vì nhớ mẹ hay mặc áo màu này."
- Cảm ơn người đã giúp: "Em cảm ơn chị tuần trước đã ở lại giúp em xong việc, chút hoa để chị vui."
- Chúc mừng thành tích: "Chúc mừng em hôm nay, cả nhà đều thấy em đã cố gắng thế nào."
- Đến nhà người quen: "Cháu gửi bác chút hoa, cảm ơn hai bác đã mời cả nhà sang chơi."
- Người yêu, vợ chồng: một câu riêng của hai người, nói khẽ, không cần khán giả.
Điều nên tránh là những câu tự hạ thấp món quà như "có chút hoa thôi, không đáng gì" lặp đi lặp lại, hoặc kể giá, kể chuyện phải chạy mấy tiệm mới mua được. Người nhận sẽ phải quay sang an ủi người tặng thay vì tận hưởng bó hoa. Một câu cụ thể, gắn với người nhận, bao giờ cũng ấm hơn một câu chúc chung chung đọc ở đâu cũng thấy.
Giọng nói cũng là một phần của câu chúc. Nói đủ nghe, nhìn vào người nhận chứ không nhìn bó hoa, và nói xong thì dừng. Nếu bạn ngại, tập trước một lần trong đầu là đủ; câu nói được chuẩn bị một chút luôn nghe tự nhiên hơn câu nghĩ ra lúc đang lúng túng.
Trao hoa theo từng người nhận
Cùng một bó hoa, cách trao thay đổi theo người nhận và không khí. Bảng dưới gom những điểm khác nhau hay gặp nhất, theo nếp ứng xử phổ biến ở Việt Nam.
| Người nhận | Cách trao | Lưu ý |
|---|---|---|
| Ông bà, cha mẹ, người lớn tuổi | Hai tay, hơi cúi người, ngang tầm mắt nếu họ đang ngồi | Bó vừa sức cầm; có thể đặt thẳng vào bình rồi mời xem |
| Thầy cô, cấp trên, khách quý | Hai tay, đứng thẳng, nói câu ngắn | Không trao kèm phong bì hay đồ có giá trị lớn |
| Bạn bè, đồng nghiệp ngang hàng | Một tay đỡ cuống, tay kia đỡ thân bó | Không cần nghi thức, chỉ cần đúng lúc |
| Người yêu, vợ chồng | Tự nhiên, có thể giấu sau lưng rồi đưa ra | Ưu tiên riêng tư nếu người nhận ngại đông người |
| Trẻ nhỏ | Ngồi xuống ngang tầm trẻ, đưa bó nhỏ vừa tay | Tránh hoa có gai, lá sắc, phấn rơi nhiều |
| Người ngồi xe lăn, người đang bó bột | Đến gần, hạ người xuống, hỏi muốn cầm hay đặt bên cạnh | Không đặt hoa lên đùi khi chưa hỏi |
Bảng không phải luật. Có những gia đình rất tự nhiên, con cái trao hoa cho mẹ bằng một tay kèm cái ôm, và như vậy ấm áp hơn mọi nghi thức. Điều quan trọng là đọc được người nhận đang ở trong không khí nào.
Trao hoa trên sân khấu và ở chỗ đông người
Trên sân khấu, trong lễ vinh danh, buổi biểu diễn hay lễ tốt nghiệp, việc trao hoa thường có người dẫn chương trình điều phối. Bạn nên hỏi trước ban tổ chức sẽ lên từ phía nào, đứng ở đâu, trao lúc nào. Khi lên, cầm bó hoa sao cho mặt hoa hướng ra khán giả và về người nhận, không che mặt người nhận khi chụp ảnh. Bó nằm nên đặt lên cánh tay người nhận thay vì đưa thẳng như bó tròn.
Đừng giữ người nhận quá lâu trên sân khấu. Một cái bắt tay hoặc một câu chúc ngắn, rồi lùi lại một bước để họ quay ra khán giả. Nếu có nhiều người cùng lên trao, xếp hàng theo thứ tự ban tổ chức đã định, không chen. Bó hoa của bạn càng đẹp thì càng nên trao nhanh, vì khán giả sẽ nhìn thấy nó trên tay người nhận suốt phần còn lại của buổi lễ.
Sau buổi diễn, nhiều nghệ sĩ hay diễn viên nghiệp dư nhận hoa ở sảnh chứ không trên sân khấu. Ở đây nên đợi người nhận chào xong những người thân nhất rồi mới bước tới, trao gọn, chúc một câu và nhường chỗ cho người khác. Người nhận lúc ấy thường đã cầm vài bó, nên một bó gọn, nhẹ, có giấy gói không trơn sẽ được cảm ơn thầm vì dễ cầm.
Những tình huống khó và cách xử lý
Người nhận đang bận cả hai tay. Đừng cố đẩy bó hoa vào tay họ. Nói câu chúc trước, rồi hỏi "để hoa ở đâu cho tiện ạ", hoặc đợi họ đặt đồ xuống. Một bó hoa trao vào lúc người ta đang bê nồi canh nóng chỉ thêm việc cho họ.
Người nhận đang khóc hoặc xúc động. Trong lễ tốt nghiệp, lễ cưới hay khi chia tay đồng nghiệp, người nhận đôi khi xúc động. Lúc ấy bó hoa nên trao nhẹ, câu nói nên ngắn hơn, và đừng giơ máy lên chụp ngay.
Bó hoa quá to so với người nhận. Nếu người nhận nhỏ người hoặc lớn tuổi, đừng để họ phải ôm bó hoa nặng đứng lâu. Trao xong, đề nghị đặt giúp vào bình hoặc lên bàn, và nói rõ hoa đã có nước ở gốc nếu đúng như vậy.
Quên mất câu định nói. Không sao cả. Một câu "chúc mừng anh" hay "con thương mẹ" kèm ánh mắt thật vẫn đủ. Người nhận nhớ thái độ nhiều hơn nhớ chữ.
Hoa bị gãy một cành trên đường. Rút cành gãy ra trước khi trao. Một bó thiếu một bông vẫn đẹp, một bó có bông gục đầu thì không. Nếu bó đặt giao tận nơi, kiểm tra ngay lúc nhận từ người giao.
Trao xong thì làm gì tiếp
Trao hoa không kết thúc ở cái chạm tay. Ở nhà riêng, nếu chủ nhà còn đang lúng túng, bạn có thể ngỏ ý giúp tìm bình hoặc cắt gốc, nhưng đừng tự ý đi vào bếp nhà người khác lấy đồ. Ở văn phòng, nếu người nhận không có bình, một chiếc cốc to hoặc chai nước rửa sạch đã đủ cho vài ngày. Một số người tặng chu đáo mang theo một túi giấy cứng hoặc ống đựng để người nhận mang hoa về cho tiện.
Đừng nhắc đi nhắc lại về bó hoa sau khi trao, cũng đừng hỏi "có thích không" quá ba lần. Một câu hỏi nhẹ là đủ; người nhận cần thời gian ngắm hoa theo cách của họ. Nếu bạn chụp ảnh lúc trao, hỏi người nhận trước khi đăng lên mạng xã hội, vì không phải ai cũng muốn khoảnh khắc riêng tư của mình xuất hiện công khai.
Nếu bạn chưa chắc chọn dáng bó nào để dễ trao trong tình huống của mình, ví dụ trao trên sân khấu hay trao cho người lớn tuổi, để lại số ở khung Đặt hoa cuối bài, Hoa Vui gọi lại cùng chọn mẫu hợp với chỗ trao.
Câu hỏi thường gặp
Trao hoa bằng một tay có bị coi là bất lịch sự không?
Với người ngang hàng và trong không khí thân mật, một tay vẫn bình thường, nhất là khi tay kia đang cầm đồ. Với người lớn tuổi, thầy cô, khách quý hay trong lễ trang trọng, nhiều người Việt vẫn coi trao bằng hai tay là cách thể hiện sự kính trọng, nên dùng hai tay sẽ an toàn hơn.
Có nên bóc giấy bóng kính trước khi trao hoa không?
Không cần. Ở Việt Nam, bó hoa thường được trao nguyên giấy gói vì giấy là một phần của thẩm mỹ bó. Một số nơi ở châu Âu, nhất là theo nếp cũ của nhiều người Đức, có thói quen bỏ giấy gói trước khi trao cho chủ nhà; nếu người nhận là người nước ngoài, bạn có thể tìm hiểu thêm nếp của họ.
Có nên giấu hoa sau lưng rồi đưa ra bất ngờ không?
Được với người yêu, vợ chồng, con nhỏ hay bạn thân, vì nó tạo khoảnh khắc vui. Với người lớn tuổi, cấp trên hay người mới quen, kiểu bất ngờ này dễ làm họ lúng túng. Ngoài ra bó hoa giấu sau lưng lâu dễ bị cọ vào tường hay lưng áo mà dập cánh.
Trao hoa cho người đang ngồi xe lăn nên làm thế nào?
Đến gần phía trước, hạ người xuống ngang tầm mắt họ, nói câu chúc rồi hỏi họ muốn cầm hoa hay để bạn đặt lên bàn bên cạnh. Không tự ý đặt hoa lên đùi hay lên tay vịn khi chưa hỏi, vì người ngồi xe lăn có thể cần hai tay để di chuyển.
Có cần nói gì khi người nhận chưa kịp mở lời cảm ơn không?
Không cần lấp khoảng lặng. Sau câu chúc của bạn, một hai giây im lặng để người nhận nhìn hoa là bình thường. Nếu không khí ngượng, bạn kể thêm một chi tiết nhỏ về hoa, ví dụ vì sao chọn màu này, rồi chuyển sang chuyện khác một cách tự nhiên.
Trao hoa cho cả nhóm thì đưa cho ai?
Đưa cho người đại diện của nhóm hoặc người có vai trò chính trong dịp đó, ví dụ trưởng nhóm trong lễ nhận giải hay chủ nhà trong buổi tân gia. Lúc trao nên nói rõ hoa gửi tặng cả nhóm, để những người còn lại không cảm thấy bị bỏ qua.
