Về thăm thầy cô cũ vào một ngày thường, không phải 20/11, thường làm thầy cô vui hơn mình nghĩ: không có không khí lễ, không có hàng chục lớp kéo tới cùng lúc, và thầy cô biết rằng mình được nhớ tới thật lòng. Hẹn trước, mang một bó hoa vừa tay, kể một kỷ niệm cụ thể và nói mình đang sống ra sao là đủ cho một buổi thăm trọn vẹn.
Nhiều người định đi thăm thầy cô cũ suốt mấy năm mà chưa đi, vì ngại thầy cô không nhớ, ngại không biết nói gì, ngại phải chờ dịp. Bài này gỡ từng nỗi ngại ấy: lúc nào hợp, hẹn thế nào, mang gì, nói gì, đi một mình hay cùng bạn cũ, và những lưu ý khi thầy cô đã lớn tuổi.
Hoa 20/11 cho thầy cô đang dạy và hoa cho cô giáo của con thuộc các bài khác; ở đây là người đã từng dạy mình, nay mình đã lớn.
Vì sao một ngày thường lại hợp hơn 20/11
Ngày 20/11, thầy cô đang dạy nhận hoa từ học sinh hiện tại, học trò cũ kéo về theo đoàn, nhà trường tổ chức lễ. Thầy cô đã nghỉ hưu thì nhà chật khách cả ngày. Trong không khí ấy, một học trò cũ đến thăm dễ bị lẫn vào đám đông, nói được vài câu rồi phải nhường chỗ cho đoàn khác.
Ngày thường thì khác hẳn. Thầy cô có thời gian ngồi lại, pha ấm trà, hỏi chuyện. Học trò có thể kể lâu hơn, hỏi thăm sức khoẻ, nghe thầy cô kể chuyện trường lớp sau khi mình ra trường. Buổi thăm có chiều sâu của một cuộc gặp riêng, không phải nghi thức.
Quan trọng hơn, một chuyến thăm không vào dịp nào nói rõ rằng học trò nhớ tới thầy cô vì chính con người họ, không phải vì lịch nhắc. Với nhiều thầy cô đã về hưu, những chuyến thăm như vậy là bằng chứng rằng mấy chục năm đứng lớp đã để lại dấu vết thật trong đời người khác.
Có những mốc riêng cũng hợp để thăm: khi mình vừa đạt được điều gì có liên quan tới môn thầy cô dạy, khi mình về quê sau nhiều năm đi xa, khi nghe tin thầy cô ốm vừa khỏi, khi lớp cũ tổ chức họp lớp. Những mốc ấy cho một lý do tự nhiên để mở lời.
Hẹn trước thế nào
Thầy cô đã lớn tuổi, có nếp sinh hoạt riêng; đến không báo dễ gặp lúc thầy cô đang nghỉ hoặc vắng nhà. Vài bước hẹn gọn gàng:
- Tìm cách liên lạc qua bạn cũ, qua nhóm lớp, qua trường; nếu không có số trực tiếp, nhờ người quen hỏi giúp.
- Khi gọi, giới thiệu rõ: tên, khoá học, lớp, năm, và một chi tiết giúp thầy cô nhớ, như ngồi bàn nào, từng làm lớp trưởng, từng thi học sinh giỏi môn của thầy.
- Nói lý do ngắn: lâu rồi muốn về thăm thầy cô, không có việc gì nhờ.
- Hỏi thầy cô ngày giờ tiện; tránh giờ ăn trưa, giờ nghỉ trưa, tối muộn.
- Nếu đi cùng bạn cũ, báo trước số người để thầy cô chuẩn bị.
- Một hai hôm trước khi đến, nhắn lại xác nhận; người lớn tuổi đôi khi quên lịch hẹn.
Nếu không liên lạc được trực tiếp, có thể nhờ trường cũ chuyển lời, hoặc hỏi qua ban liên lạc cựu học sinh nếu trường có. Đừng tự tìm tới nhà khi chưa được thầy cô hay người nhà đồng ý; người lớn tuổi có quyền chọn tiếp ai và lúc nào.
Câu "không có việc gì nhờ" đáng nói rõ. Thầy cô đã quen với những cuộc gọi của học trò cũ nhờ xin việc, xin học cho con; nói trước rằng chỉ muốn thăm giúp thầy cô đón cuộc gặp nhẹ nhõm hơn.
Chọn hoa cho thầy cô cũ
Vừa tay, trang nhã. Bó hoa vừa ôm, không quá to để thầy cô không phải loay hoay tìm chỗ cắm. Với người lớn tuổi, một bình hoa cắm sẵn hoặc một lẵng nhỏ đặt được ngay lên bàn còn tiện hơn bó cần tháo ra cắm lại.
Tông ấm, nhã. Vàng, cam, trắng phối xanh lá, hồng nhạt hợp với không khí tri ân. Theo cách hiểu phổ biến, cúc vàng, đồng tiền, cẩm chướng là những loài hay gắn với lòng biết ơn; không cần theo nghĩa nào cứng nhắc.
Bền, ít phải chăm. Thầy cô lớn tuổi, có khi sống một mình hoặc chỉ hai ông bà; chọn loài bền như cúc, cát tường, lan cắt cành để bình hoa đẹp được lâu mà không cần thay nước nhiều.
Có thể là chậu cây. Nhiều thầy cô về hưu thích trồng cây, chăm vườn. Nếu biết, một chậu lan, chậu hoa nhỏ là món quà sống được nhiều năm, mỗi lần tưới thầy cô lại nhớ tới học trò. Hỏi người nhà trước xem vườn còn chỗ không, vì nhiều thầy cô đã được học trò tặng chậu tới mức kín hết sân.
Kèm thứ dễ dùng nếu muốn. Một hộp trà, ít đặc sản quê mình đang sống, một tấm ảnh lớp cũ in ra và lồng khung, đi kèm bó hoa thường được quý. Tránh quà giá trị lớn khiến thầy cô ngại nhận.
Nói gì khi gặp: kỷ niệm cụ thể và cuộc sống hiện tại
Điều thầy cô muốn nghe nhất thường không phải lời chúc mà là hai thứ: học trò còn nhớ gì về lớp học ngày xưa, và học trò bây giờ sống ra sao. Chuẩn bị trước một hai kỷ niệm cụ thể: bài giảng nào làm mình thích môn học, câu nói nào của thầy mình nhớ tới giờ, lần nào cô gọi mình lên bảng rồi động viên khi mình làm sai.
Kỷ niệm cụ thể có sức nặng gấp nhiều lần câu "em luôn nhớ ơn thầy". Thầy cô dạy hàng nghìn học trò, không thể nhớ hết, nhưng khi nghe lại một chi tiết của chính mình, như cái cách thầy hay gõ thước lên bàn trước khi giảng bài khó, ký ức sẽ ùa về.
Kể về cuộc sống hiện tại một cách khiêm tốn và thật. Không cần khoe thành tích; thầy cô vui khi thấy học trò sống tử tế, có công việc ổn, có gia đình. Nếu có điều liên quan tới môn thầy cô dạy, như dạy lại cho con, làm nghề gần với môn học, kể ra sẽ làm thầy cô rất vui.
Nếu thầy cô không nhớ ra mình, đừng ngượng và đừng làm thầy cô ngượng. Nói nhẹ: "Lớp em đông lắm, thầy không nhớ là bình thường", rồi kể tiếp. Buổi thăm vẫn trọn vẹn dù thầy cô không gọi được tên mình.
Hỏi thăm sức khoẻ, cuộc sống của thầy cô, và lắng nghe. Người lớn tuổi thích được kể chuyện, và thầy cô có nhiều chuyện để kể về những lớp sau mình.
Đi một mình hay cùng nhóm bạn cũ
Đi một mình cho buổi thăm riêng tư và sâu. Hợp khi mình có quan hệ đặc biệt với thầy cô: từng được kèm riêng, từng là học trò ruột của đội tuyển, từng được thầy cô giúp lúc khó khăn. Một mình thì nói chuyện dễ hơn, thầy cô cũng không phải tiếp nhiều người cùng lúc.
Đi cùng nhóm hai ba bạn thân cùng lớp hợp khi muốn ôn lại kỷ niệm chung. Mỗi người góp một chút cho một bó hoa chung, hoặc mỗi người một cành tự chọn ghép lại, thầy cô vui vì thấy cả nhóm còn giữ liên lạc. Nhóm nhỏ dễ ngồi lại hơn đoàn đông.
Đi cùng cả lớp nhân dịp họp lớp là kiểu thăm vui nhất nhưng cũng dễ mệt cho thầy cô nhất. Nếu đông, nên báo trước, chọn một người đại diện liên lạc, giới hạn thời gian ngồi, và một bó hoa chung lớn hơn chút thay vì mỗi người một bó làm thầy cô không biết để đâu.
Với lớp có bạn ở xa không về được, có thể gom lời nhắn của từng bạn thành một tập thiệp nhỏ trao kèm bó hoa. Thầy cô đọc lại những lời ấy sau khi khách về thường còn xúc động hơn trong lúc gặp.
Lưu ý khi thầy cô đã lớn tuổi hoặc sức khoẻ yếu
Nhiều thầy cô cũ đã ngoài bảy, tám mươi. Buổi thăm cần nhẹ nhàng hơn:
- Hẹn qua người nhà của thầy cô nếu thầy cô nghe kém hoặc trí nhớ không còn tốt.
- Ngồi không quá lâu; để ý dấu hiệu thầy cô mệt để xin phép về.
- Nói to, rõ, chậm; ngồi đối diện để thầy cô nhìn được mặt.
- Không mang theo trẻ nhỏ quá ồn nếu thầy cô đang ốm.
- Không ép thầy cô nhớ tên; giới thiệu lại mình nhiều lần cũng không sao.
- Nếu thầy cô đang nằm viện, đó là chuyến thăm ốm với phép tắc riêng, hỏi người nhà trước khi đến.
Thầy cô lớn tuổi đôi khi kể đi kể lại một chuyện, hoặc nhầm mình với một học trò khác. Cứ nghe và đáp vui vẻ, không sửa lời thầy cô trước mặt người nhà. Điều thầy cô nhớ sau buổi thăm không phải chi tiết đúng sai, mà là cảm giác có học trò về ngồi cùng.
Sau buổi thăm, một tin nhắn cảm ơn gửi người nhà thầy cô, hoặc một tấm ảnh chụp chung in ra gửi lại, là cách kéo dài niềm vui. Nếu muốn có người cùng chọn một bình hoa hợp với thầy cô lớn tuổi, bạn để lại số ở khung Đặt hoa cuối bài, Hoa Vui gọi lại cùng chọn mẫu.
Giữ đúng chừng mực của một chuyến thăm
Chuyến thăm thầy cô cũ đẹp nhất khi không kèm mục đích nào khác. Nếu mình đang có việc cần nhờ, như xin thầy cô giới thiệu, nhờ thầy cô quen ai ở trường cho con, nên tách làm hai dịp. Gộp chung vào một buổi khiến bó hoa thành phần mở đầu cho lời nhờ, thầy cô sẽ cảm nhận được.
Với thầy cô đang còn công tác và có thể liên quan tới việc của mình hoặc con mình, như đang dạy con mình, đang tham gia hội đồng thi con mình dự, nên chờ tới khi việc ấy đã xong rồi mới đến thăm. Đó là nguyên tắc giữ sự khách quan cho chính thầy cô.
Quà đi kèm giữ ở mức tình cảm. Một bó hoa, ít trà, ít đặc sản là đủ; phong bì hay quà giá trị lớn dễ làm thầy cô khó xử, nhất là thầy cô vốn trọng sự thanh bạch của nghề.
Cũng đừng biến buổi thăm thành buổi chụp ảnh. Một tấm ảnh chung cuối buổi là kỷ niệm đẹp; chụp liên tục, quay video để đăng lên mạng làm thầy cô mệt và buổi gặp mất đi sự riêng tư vốn là cái quý nhất của nó. Nếu muốn đăng, hỏi ý thầy cô trước.
Và nếu đã thăm một lần, giữ liên lạc nhẹ nhàng: tin nhắn hỏi thăm dịp Tết, cuộc gọi khi nghe tin thầy cô ốm. Không cần thường xuyên, chỉ cần không biến mất thêm mười năm nữa.
Câu hỏi thường gặp
Thầy cô không nhớ mình thì có ngại không?
Không cần ngại. Thầy cô dạy hàng nghìn học trò qua nhiều năm, không nhớ hết là chuyện bình thường. Giới thiệu khoá, lớp, một chi tiết đặc biệt, rồi kể một kỷ niệm cụ thể. Nhiều thầy cô nhớ ra giữa chừng câu chuyện; nếu không, buổi thăm vẫn ấm vì thầy cô biết có học trò nhớ tới mình.
Thăm thầy cô cũ nên mang hoa gì?
Bó vừa tay hoặc bình cắm sẵn, tông vàng, cam, trắng, hồng nhạt, loài bền như cúc, cẩm chướng, cát tường, lan cắt cành. Nếu thầy cô thích trồng cây, một chậu lan hay chậu hoa nhỏ là món quà lâu dài. Tránh bó quá to khiến người lớn tuổi khó xoay xở.
Đi thăm thầy cô cũ có cần mang phong bì không?
Không cần. Với chuyến thăm tình cảm, bó hoa kèm ít trà, đặc sản là đủ. Phong bì dễ làm thầy cô khó xử. Nếu biết thầy cô đang khó khăn về kinh tế hoặc sức khoẻ, có thể hỗ trợ qua người nhà một cách kín đáo, tách khỏi buổi thăm.
Nên ngồi chơi bao lâu khi thăm thầy cô lớn tuổi?
Không có con số cố định. Để ý thầy cô: còn hào hứng kể chuyện thì ngồi thêm, thấy thầy cô mệt, hay ngáp, người nhà nhắc giờ nghỉ thì xin phép về. Với thầy cô sức khoẻ yếu, một buổi ngắn mà vui tốt hơn buổi dài làm thầy cô mệt.
Thầy cô đã mất, có nên mang hoa tới nhà thăm gia đình?
Có thể, nếu gia đình thầy cô vẫn giữ liên lạc với học trò. Đó là chuyến viếng thăm với phép tắc khác, thường mang hoa tới thắp hương theo nếp nhà, nói vài lời tưởng nhớ với người nhà. Hỏi trước người thân của thầy cô thời gian tiện và giữ không khí trang trọng.
Học trò ở xa không về được thì gửi hoa có được không?
Được, nhưng nên kèm một cuộc gọi hoặc thư tay. Bó hoa đến kèm tấm thiệp kể một kỷ niệm cụ thể, ký tên đầy đủ khoá lớp, rồi gọi điện vài phút sau khi hoa tới. Thầy cô sẽ biết đó là học trò nào và vì sao được nhớ tới.