Theo danh sách hoa tháng sinh phổ biến nhất, tháng 5 là linh lan (lily of the valley) và táo gai (hawthorn), tháng 6 là hoa hồng và kim ngân (honeysuckle). Đây là hai tháng chênh nhau rõ nhất về độ dễ tìm ở Việt Nam: tháng 5 cả hai loài đều rất hiếm, còn tháng 6 có hoa hồng, loài dễ mua nhất trong mọi tiệm hoa.
Người sinh tháng 5 vì vậy cần một loài thay thế khéo, và người tặng cần biết một điều quan trọng về an toàn: linh lan độc cả cây. Người sinh tháng 6 thì ngược lại, vấn đề không phải tìm hoa mà là chọn hồng sao cho không bị hiểu thành hoa tỏ tình. Bài này đi qua bốn loài, cách thay thế và cách tặng. Nhắc lại, đây là tập quán phương Tây, không nói gì về số phận hay tính cách người sinh tháng 5, tháng 6.
Linh lan tháng 5: chuông trắng nhỏ và hương thơm dịu
Linh lan là cây thấp mọc dưới tán rừng ôn đới, mỗi cành có một hàng hoa nhỏ màu trắng hình chuông rủ xuống, thơm dịu và rất đặc trưng. Nó nở vào cuối xuân ở châu Âu, đúng tháng 5. Ở Pháp, nhiều người có thói quen tặng nhau một nhành linh lan vào ngày 1/5 như lời chúc mùa xuân tốt lành. Nhiều người gắn linh lan với niềm vui trở lại và sự khiêm nhường, nên nó hay xuất hiện trong hoa cưới cầm tay ở châu Âu.
Ở Việt Nam, linh lan gần như chỉ có dạng hàng nhập, số lượng ít, cành ngắn và rất dễ dập. Nếu có, đây là loài thuộc nhóm đắt nhất tính trên mỗi cành. Đừng hứa trước với người nhận khi chưa hỏi chắc tiệm, và nên coi linh lan là điểm nhấn vài cành hơn là cả một bó.
Một điều cần biết trước khi nghĩ tới linh lan: hoa nhỏ nhắn này lại thuộc nhóm cây độc mạnh. Phần dưới nói kỹ hơn. Với nhiều gia đình, chính điều này làm loài thay thế trở thành lựa chọn hợp lý hơn, không chỉ vì giá hay vì khó tìm.
Linh lan độc cả cây: lưu ý cho nhà có trẻ nhỏ và thú cưng
Mọi bộ phận đều độc nếu ăn phải. Lá, hoa, quả và rễ linh lan chứa chất ảnh hưởng tới tim. Trẻ nhỏ hay cho đồ vào miệng, chó mèo hay gặm lá đều có nguy cơ. Nhà có trẻ hoặc thú cưng, nên chọn loài thay thế ngay từ đầu.
Nước trong bình cũng nên coi là không an toàn. Nhiều tài liệu làm vườn khuyên không để trẻ hay thú cưng uống nước bình cắm linh lan. Khi thay nước, đổ bỏ và rửa bình, không dùng lại cho việc khác.
Rửa tay sau khi cắm. Người nhận chỉ cầm bó hoa thì không đáng lo, nhưng sau khi cắt tỉa, cắm lại, nên rửa tay trước khi ăn uống hay bế em bé.
Nói nhẹ, không doạ. Nếu bạn tặng linh lan cho một gia đình có trẻ, một câu ngắn "hoa đẹp nhưng không ăn được, để chỗ cao giúp mình nhé" là đủ. Người nhận sẽ thấy bạn chu đáo, không phải đang làm họ lo.
Thay linh lan và táo gai bằng gì ở Việt Nam
Tinh thần của linh lan là hoa trắng nhỏ, thơm dịu, thanh. Ở Việt Nam, hoa nhài (hoa lài) giữ được cả màu trắng lẫn mùi thơm, có thể tặng dạng chậu nhỏ để người nhận đặt ở bậu cửa sổ. Nếu muốn hoa cắt cành, cát tường trắng, hồng mini trắng kem và một ít baby cho một bó trắng nhỏ trông rất gần không khí linh lan. Tránh loài thơm gắt, vì linh lan nổi tiếng nhờ hương dịu chứ không nồng.
Táo gai là cây bụi hay được trồng làm hàng rào ở Anh, cuối xuân phủ kín những chùm hoa trắng hoặc hồng nhạt li ti, đến mức người Anh gọi nó là hoa tháng 5. Nhiều người gắn táo gai với hy vọng và sự che chở, vì cây có gai và hay mọc làm rào. Loài này gần như không có ở Việt Nam dưới dạng hoa cắt, và cành táo gai thật có gai sắc, vốn cũng không hợp để ôm trong tay như một bó hoa sinh nhật.
Để giữ tinh thần táo gai, chọn một vài cành hoa trắng hồng li ti đặt làm nền cho bó: baby trắng hoặc hồng nhạt, cúc nhỏ trắng, những cành hoa phụ nhỏ mà tiệm đang có. Ghép với phần trắng thơm thay linh lan, bạn có một bó tháng 5 dịu dàng, sáng, rất hợp với mẹ, cô giáo, đồng nghiệp lớn tuổi hơn mình.
Hoa hồng tháng 6: dễ tìm nhất, khó chọn nhất
Hoa hồng là loài chính của tháng 6 trong gần như mọi danh sách, vì ở châu Âu tháng 6 là lúc vườn hồng nở rộ. Ở Việt Nam, hồng có quanh năm từ vùng trồng trong nước và cả hàng nhập, đủ màu, đủ cỡ, từ hồng bông to cành dài tới hồng chùm nhiều bông nhỏ. Người sinh tháng 6 vì thế có một loài hoa tháng sinh mà ai cũng mua được.
Khó khăn nằm ở chỗ hồng mang nhiều tầng nghĩa. Ý nghĩa từng màu và số bông đã có bài riêng bên trang Trung Tâm Hoa Tươi; ở đây chỉ nhắc một điều thực tế: hồng đỏ thắm trong mắt phần đông người Việt là hoa tình yêu. Tặng sinh nhật cho đồng nghiệp, bạn bè, người thân, bạn nên chọn màu khác để bó hoa không bị hiểu lầm.
Hồng cam đào, vàng, kem, hồng phấn, hay hồng có cánh chuyển màu từ trong ra ngoài đều tươi, vui và trung tính hơn. Hồng chùm (spray rose), mỗi cành nhiều bông nhỏ, trông thân mật, hợp với bó nhỏ cầm tay. Với người lớn tuổi, hồng phấn hoặc kem phối lá xanh đậm vừa sang vừa dịu mắt. Nếu người nhận có con nhỏ, nhắc tiệm tuốt gai thân hồng.
Kim ngân tháng 6: dây leo thơm, không phải hoa bó
Honeysuckle, kim ngân, là loài dây leo có hoa hình ống, mới nở màu trắng rồi ngả dần sang vàng, nên trên cùng một giàn thấy cả hai màu. Hoa thơm nhất vào buổi chiều tối. Ở Anh, kim ngân mọc dọc hàng rào, leo lên cổng vườn, và nhiều người gắn nó với tình thân, sự gắn bó, vì dây leo quấn chặt vào thứ nó bám.
Ở Việt Nam, kim ngân không lạ với người làm vườn: nhiều nơi trồng làm giàn, làm hàng rào. Nhưng hoa kim ngân nhỏ, cành mềm, héo nhanh khi cắt, nên gần như không có ở tiệm hoa dưới dạng hoa bó. Muốn tặng đúng loài, cách hợp lý là một chậu dây kim ngân nhỏ cho người có ban công, sân thượng, kèm vài dòng dặn cách cho dây leo.
Nếu không, giữ tinh thần kim ngân bằng màu trắng ngả vàng và một chút mùi thơm: hồng trắng kem phối hồng vàng nhạt, thêm vài cành lá dây mảnh như dây thường xuân giả leo quanh bó. Với người sinh tháng 6 thích cả hai loài, một bó hồng kèm chậu kim ngân nhỏ là bộ quà vừa đẹp hôm nay vừa còn lớn lên về sau.
Bốn loài, độ dễ tìm và loài thay thế
Bảng dưới gom các ý chính để bạn mang đi hỏi tiệm hoặc tự quyết. Nhận định độ dễ tìm là kinh nghiệm chung của nghề hoa trong nước, có thể khác theo tuần.
| Loài | Tháng | Ở Việt Nam | Thay thế cùng tinh thần | Lưu ý |
|---|---|---|---|---|
| Linh lan | 5 | Hàng nhập ít, cành ngắn, dễ dập | Chậu nhài; bó trắng nhỏ: cát tường trắng, hồng mini kem | Độc cả cây; để xa trẻ nhỏ, thú cưng |
| Táo gai | 5 | Gần như không có | Cành hoa trắng hồng li ti làm nền: baby, cúc nhỏ | Không |
| Hoa hồng | 6 | Có quanh năm | Không cần thay; tránh hồng đỏ nếu không phải người yêu | Tuốt gai nếu nhà có trẻ |
| Kim ngân | 6 | Có cây trồng, hiếm hoa cắt | Chậu dây kim ngân; bó trắng ngả vàng | Hợp người có ban công, sân thượng |
Đọc bảng sẽ thấy tháng 5 gần như luôn phải dùng loài thay thế, nên câu chuyện trên thiệp càng quan trọng. Tháng 6 thì ngược lại, câu chuyện có sẵn, chỉ cần chọn màu hồng cho đúng mối quan hệ. Nếu người sinh tháng 6 vốn đã được tặng hồng rất nhiều lần, thêm chậu kim ngân hoặc vài cành trắng ngả vàng là cách để bó năm nay khác những năm trước mà vẫn đúng tập quán.
Ba bó hoa gợi ý cho người sinh tháng 5, tháng 6
Ba gợi ý dưới dùng loài dễ có, mô tả đủ để bạn nhắn cho tiệm. Cỡ bó và số bông tuỳ chỗ trao và ngân sách, không có con số nào bắt buộc.
- Bó trắng thơm cho tháng 5. Cát tường trắng và hồng mini kem làm thân, vài cành baby trắng hồng làm nền thay táo gai, gói giấy xanh lá nhạt. Nếu tiệm có linh lan và nhà người nhận không có trẻ nhỏ, thêm hai ba cành làm điểm nhấn ở giữa.
- Chậu nhài kèm thiệp cho tháng 5. Một chậu nhài nhỏ trong giỏ mây, thiệp kể chuyện linh lan ngày 1/5 ở Pháp và vì sao bạn chọn nhài thay cho nó. Hợp với người thích mùi thơm tự nhiên, người làm việc ở nhà, người lớn tuổi thích chăm cây.
- Bó hồng nhiều tông cho tháng 6. Hồng cam đào, hồng kem và hồng chùm vàng nhạt, phối lá xanh đậm, gói giấy màu trung tính. Trông rực rỡ mà không mang dáng hoa tỏ tình, hợp với bạn bè, đồng nghiệp, chị em trong nhà. Nếu người nhận mê màu đỏ, chọn hồng đỏ cam hoặc đỏ gạch thay cho đỏ thắm; sắc đỏ vẫn còn đó mà không bị đọc thành lời tỏ tình.
- Hồng kèm chậu kim ngân cho người có ban công. Một bó hồng nhỏ để cắm ngay, một chậu dây kim ngân để trồng lâu. Thiệp ghi tháng 6 có hai loài hoa, một loài để ngắm tuần này, một loài để leo kín lan can vào năm sau.
Tặng sinh nhật tháng 5, tháng 6 khi trời vào hè
Hai tháng này nắng nóng ở nhiều nơi, phía Nam bắt đầu mùa mưa, học sinh vào mùa thi. Mấy bước dưới giúp bó hoa đến tay người nhận còn tươi và đúng ý.
- Ưu tiên giao sáng sớm hoặc chiều mát. Hồng, cát tường chịu nóng khá, nhưng linh lan và các loài hoa nhỏ mảnh rất nhanh rũ dưới nắng trưa.
- Tính tới mưa chiều. Ở những nơi đã vào mùa mưa, hẹn giờ trao trong nhà, hoặc dặn tiệm bọc giấy chống ướt.
- Với người đang thi, tặng nhỏ và gọn. Sinh nhật rơi giữa kỳ thi thì một cành hồng hay một chậu nhài đặt trên bàn học dễ thương hơn bó to phải lo bình cắm.
- Chọn màu hồng theo mối quan hệ. Người yêu có thể nhận hồng đỏ; bạn bè, đồng nghiệp, người thân nên nhận cam đào, vàng, kem.
- Ghi câu chuyện tháng sinh trên thiệp. Với tháng 5, kể chuyện linh lan ngày 1/5 ở Pháp; với tháng 6, kể chuyện tháng 6 là mùa vườn hồng nở ở châu Âu.
Câu hỏi thường gặp
Hoa tháng 5 là hoa gì?
Theo danh sách hoa tháng sinh phổ biến nhất ở Anh và Mỹ, tháng 5 có linh lan (lily of the valley) và táo gai (hawthorn). Cả hai đều rất hiếm ở Việt Nam, nên người tặng thường giữ tinh thần hoa trắng nhỏ thơm dịu bằng chậu nhài hoặc bó hoa trắng nhỏ.
Linh lan có độc không?
Có. Mọi bộ phận của cây linh lan đều độc nếu ăn phải, ảnh hưởng tới tim. Nhà có trẻ nhỏ hoặc chó mèo nên đặt bình ở chỗ cao, đổ bỏ nước bình khi thay, và rửa tay sau khi cắt tỉa. Chỉ cầm và ngắm hoa thì không đáng lo.
Hoa tháng 6 có phải chỉ là hoa hồng?
Hoa hồng là loài chính và có mặt trong gần như mọi danh sách. Nhiều bản ghi thêm kim ngân (honeysuckle) làm loài thứ hai. Ở Việt Nam, hồng rất dễ mua, còn kim ngân hợp tặng dạng chậu dây leo hơn là hoa bó.
Tặng hồng sinh nhật cho đồng nghiệp nam có ổn không?
Ổn nếu chọn màu trung tính như vàng, cam, kem và gói gọn, không cầu kỳ. Một cành hoặc bó nhỏ đặt trên bàn kèm thiệp nói đây là hoa tháng sinh tháng 6 sẽ tự nhiên hơn một bó hồng đỏ trao trước cả phòng.
Hoa táo gai và hoa táo có giống nhau không?
Không. Táo gai là cây bụi có gai, hay trồng làm rào ở Anh, hoa nhỏ mọc thành chùm dày. Cây táo cho quả ăn là loài khác, hoa to hơn. Cả hai đều không phổ biến làm hoa cắt cành ở Việt Nam.
Sinh nhật tháng 6 trùng Ngày của Cha thì tặng bố thế nào?
Nếu hai dịp gần nhau, có thể gộp nhưng ghi rõ cả hai trên thiệp, hoặc tặng hai lần nhỏ. Với bố, hồng vàng hoặc cam phối lá xanh, gói giấy màu trầm thường dễ nhận hơn bó hồng nhiều màu sặc sỡ.
