Tặng hoa cảm ơn người chăm sóc gia đình mình, như người giúp việc, người chăm bố mẹ già, cô trông trẻ, là cách ghi nhận một công việc thường bị coi là đương nhiên. Bó hoa hợp nhất khi nhỏ, trao riêng, kèm một lời cảm ơn gọi tên việc cụ thể họ đã làm, và đứng cạnh, không thay cho, sự tôn trọng hằng ngày: trả công đúng hẹn, giờ nghỉ đàng hoàng, lời nói tử tế.
Những người này ở trong nhà mình nhiều giờ mỗi ngày, chứng kiến cả lúc gia đình bừa bộn nhất. Họ hiếm khi được tặng hoa, vì quan hệ làm công khiến nhiều người chủ nghĩ tiền công đã là đủ. Bài này bàn lúc nào tặng, chọn gì, nói gì, và những điều cần giữ để bó hoa không thành ngượng ngập cho cả hai bên.
Hoa cảm ơn bác sĩ, điều dưỡng trong bệnh viện đã có bài riêng trong mục tặng hoa theo người nhận; quà Tết cho người giúp việc thuộc các trang chuyên về quà biếu. Ở đây là bó hoa ngày thường.
Vì sao một bó hoa lại có nghĩa với người làm công việc chăm sóc
Công việc chăm sóc trong gia đình có một đặc điểm: làm tốt thì không ai thấy. Nhà sạch, cơm chín đúng giờ, bố mẹ già được tắm rửa, uống thuốc đủ, đứa trẻ ăn ngủ ngoan, tất cả trở thành nếp bình thường. Chỉ khi có sai sót, người ta mới chú ý. Người làm công việc này vì vậy rất ít khi nghe lời ghi nhận cụ thể.
Tiền công trả cho công sức, nhưng không trả cho sự tận tâm vượt khỏi phần việc: người giúp việc nhớ bà cụ thích ăn cháo loãng, cô trông trẻ phát hiện bé sốt sớm, người chăm bố kiên nhẫn dỗ ông khi ông lẫn và cáu gắt. Những điều ấy không có trong thoả thuận nào. Một bó hoa kèm lời cảm ơn gọi đúng tên những việc đó là cách cho họ biết gia đình có thấy.
Hoa còn có một lợi thế so với tiền thưởng: nó không mang tính trao đổi. Tiền thưởng dễ bị hiểu là trả thêm cho việc làm thêm; hoa thì chỉ nói "cảm ơn chị". Hai thứ không loại trừ nhau, và có lúc nên có cả hai, nhưng bó hoa chạm vào phần mà tiền không chạm tới: cảm giác được coi trọng như một con người, không chỉ như người làm thuê.
Nói thật để giữ đúng mức: nếu tiền công trả chậm, giờ nghỉ không được tôn trọng, lời nói hằng ngày thiếu tử tế, thì bó hoa chỉ là lớp sơn. Người làm công việc chăm sóc nhận ra ngay sự khác biệt giữa một chủ nhà tôn trọng mình và một chủ nhà thỉnh thoảng tặng hoa cho đẹp.
Lúc nào nên tặng và tặng kiểu gì
Không cần dịp, nhưng có những khoảnh khắc mà lời cảm ơn kèm hoa đặc biệt đúng lúc.
| Khoảnh khắc | Người nhận hay gặp | Hình thức hợp | Câu cảm ơn gợi ý |
|---|---|---|---|
| Sau một đợt nhà có người ốm nặng | Người giúp việc, người chăm bố mẹ | Bó nhỏ, trao riêng, kèm ngày nghỉ bù | "Mấy tuần bố ốm, chị vất vả quá, cả nhà cảm ơn chị." |
| Khi bé biết thêm một điều mới | Cô trông trẻ, bảo mẫu | Để bé trao một cành | "Bé biết tự xúc cơm là nhờ cô kiên nhẫn đấy." |
| Tròn một năm làm việc với gia đình | Mọi người làm lâu năm | Bó nhỏ kèm thiệp cả nhà ký | "Một năm qua có chị, nhà mình yên tâm hơn nhiều." |
| Sau khi người chăm xử lý một tình huống khó | Người chăm bố mẹ già | Vài cành, nói riêng | "Hôm ông ngã, may có anh bình tĩnh gọi người." |
| Khi người làm nghỉ việc, chuyển đi | Mọi người | Bó hoa kèm lời cảm ơn và thư giới thiệu nếu được | "Cảm ơn chị đã chăm cả nhà suốt mấy năm." |
Câu cảm ơn trong bảng có chung một điều: gọi đúng tên việc cụ thể. "Cảm ơn chị nhiều" thì ai cũng nói được; "cảm ơn chị mấy tuần bố ốm đã dậy đêm" thì chỉ người thật sự để ý mới nói được.
Chọn hoa: giản dị, mang về được
Nhỏ, gọn, dễ mang. Người giúp việc theo giờ, cô trông trẻ thường đi xe máy, xe buýt về nhà. Bó hoa to cồng kềnh khiến họ khó mang, có khi phải để lại nhà chủ. Vài cành gói giấy, một lọ nhỏ cắm sẵn có nắp, hoặc một chậu cây nhỏ là vừa.
Theo sở thích người nhận nếu biết. Làm việc trong nhà lâu, gia đình thường biết người làm thích gì: màu nào, loài nào, có hay trồng cây không. Chọn đúng sở thích ấy cho thấy sự để ý thật, hơn mọi quy tắc chọn hoa chung.
Tông vui, không gợi quan hệ khác. Vàng, cam, hồng nhạt, trắng phối xanh lá là những tông an toàn. Tránh hồng đỏ, đặc biệt khi người tặng và người nhận khác giới, để không ai trong nhà hiểu sai.
Với người ở cùng nhà, có thể là một lọ cho phòng riêng. Người giúp việc ở lại nhà chủ thường có một căn phòng nhỏ ít được trang trí. Một lọ hoa đặt vào phòng của họ, với sự đồng ý của họ, là cử chỉ tôn trọng không gian riêng mà ít gia đình nghĩ tới.
Có thể kèm thứ thiết thực. Hoa đi cùng một ngày nghỉ có lương, một buổi về sớm, hay một món đồ dùng họ đang cần sẽ tròn ý hơn. Hoa là lời, những thứ đi kèm là hành động.
Lời cảm ơn: cụ thể, riêng tư, không ban ơn
Giọng của lời cảm ơn quan trọng hơn câu chữ. Người làm công việc chăm sóc rất nhạy với giọng bề trên, kiểu "chị làm tốt lắm, cứ thế mà phát huy". Câu ấy nghe như nhận xét của cấp trên, không phải lời cảm ơn. Giọng hợp là giọng nói với một người mình biết ơn thật: "Em cảm ơn chị, không có chị mấy tuần đó em không biết xoay sở thế nào."
Gọi đúng tên việc. Người chăm bố mẹ già làm rất nhiều việc không ai thấy: lật người cho ông ban đêm, kiên nhẫn đút từng thìa cháo, nghe bà kể đi kể lại một chuyện cũ. Gọi tên một hai việc như thế trong lời cảm ơn cho thấy gia đình hiểu công việc đó nặng thế nào.
Trao riêng. Trao hoa trước mặt khách hay họ hàng dễ biến khoảnh khắc thành màn trình diễn lòng tốt của chủ nhà, người nhận phải đứng cảm ơn lại trước đám đông. Trao lúc chỉ có người trong nhà, hoặc riêng hai người, tự nhiên hơn nhiều.
Với cô trông trẻ, để bé là người trao một cành hoa thường là khoảnh khắc đẹp nhất. Bé chưa nói được nhiều, nhưng bàn tay nhỏ đưa cành hoa cho cô là lời cảm ơn rõ ràng nhất. Bố mẹ đứng cạnh nói thêm một câu là đủ.
Nếu người nhận ngượng, đừng kéo dài. Đưa hoa, nói câu cảm ơn, rồi chuyển sang chuyện thường. Sự tự nhiên là cách giữ cho bó hoa không thành gánh nặng phải phản ứng.
Những điều nên tránh
Quan hệ giữa gia đình và người làm công việc chăm sóc vừa gần gũi vừa có ranh giới. Vài điều giúp bó hoa không làm lệch ranh giới ấy:
- Hoa thay cho quyền lợi. Tặng hoa thay vì tăng công khi đến hạn, thay vì cho nghỉ khi người làm ốm, là cách tặng làm tổn thương hơn không tặng.
- Hoa kèm yêu cầu thêm việc. "Cảm ơn chị, tiện thể từ tuần sau chị làm thêm việc này nhé" biến lời cảm ơn thành mở đầu cho đòi hỏi.
- Chụp ảnh đăng mạng. Đăng ảnh người giúp việc cầm hoa kèm dòng khen lên mạng xã hội có thể làm họ ngại, nhất là khi không được hỏi trước. Quyền hình ảnh của họ cần được tôn trọng như của mọi người.
- Tặng lệch giữa các thành viên. Nhà có hai người làm, tặng một người mà quên người kia dễ gây so bì.
- Tặng khi đang có căng thẳng chưa giải quyết. Nếu đang có bất đồng về công việc, nói chuyện thẳng trước; bó hoa giữa lúc căng dễ bị hiểu là cách xoa dịu cho qua.
Điểm chung: hoa đứng cạnh sự công bằng, không đứng thay nó. Một gia đình trả công sòng phẳng, đối xử tử tế, rồi thỉnh thoảng tặng hoa cảm ơn sẽ được nhớ rất lâu. Một gia đình chỉ có hoa mà thiếu những thứ kia thì bó hoa không cứu được gì.
Khi bố mẹ ở quê có người chăm, còn con cái ở xa
Ngày càng nhiều gia đình có bố mẹ già ở quê hoặc ở một tỉnh khác, con cái làm ăn xa, thuê người chăm ở cùng bố mẹ. Người chăm lúc ấy là đôi mắt, đôi tay của con cái ở nhà: báo tin khi bố mệt, đưa mẹ đi khám, gọi video cho con xem bố mẹ ăn cơm. Quan hệ này dựa nhiều vào lòng tin, và lời cảm ơn từ xa càng cần được nói rõ.
Khi về thăm, mang theo một bó hoa nhỏ riêng cho người chăm, trao lúc bố mẹ đang nghỉ, kèm lời cảm ơn những việc cụ thể con cái biết qua điện thoại: hôm mẹ sốt chị đưa đi viện kịp, hôm bố quên uống thuốc chị nhắc. Cho người chăm thấy những gì họ làm khi không ai nhìn đều được con cái ghi nhớ.
Khi không về được, gửi hoa từ xa tới đúng ngày người chăm vừa xử lý xong một việc khó, kèm cuộc gọi cảm ơn trực tiếp. Đừng nhờ bố mẹ chuyển lời; người chăm cần nghe từ chính người đã thuê và tin tưởng mình.
Một điều nhỏ mà quan trọng: hỏi người chăm có cần gì không, như ngày nghỉ để về thăm nhà mình, đồ dùng cho phòng ở, hay chỉ là một lời nhắn cho gia đình họ rằng họ đang làm tốt. Người chăm bố mẹ mình cũng là con của một gia đình khác.
Khi người chăm sóc nghỉ việc hoặc chuyển đi
Ngày chia tay một người đã chăm gia đình nhiều năm thường là lúc cảm xúc nhất. Người giúp việc đã ở với nhà từ khi con còn nhỏ, người chăm bà cụ suốt những năm cuối đời của bà, cô trông trẻ đã nuôi bé từ lúc biết lẫy tới khi đi mẫu giáo. Bó hoa lúc ấy mang nghĩa tri ân cho cả một quãng đời.
Bó hoa chia tay có thể lớn hơn bó hoa ngày thường một chút, nhưng vẫn nên mang về được. Kèm một tấm thiệp cả nhà cùng viết, mỗi người một dòng, kể cả bé con vẽ một hình. Với người chăm bố mẹ già đã mất, gia đình có thể ghi lại một kỷ niệm cụ thể của người mất với người chăm, điều mà người chăm thường mang theo rất lâu.
Nếu người làm cần tìm việc mới, một lời giới thiệu đáng tin hoặc thư xác nhận quá trình làm việc có giá trị thực tế hơn mọi bó hoa. Hỏi họ có cần không, và viết trung thực.
Sau khi chia tay, thỉnh thoảng hỏi thăm qua tin nhắn nếu cả hai thấy thoải mái. Nhiều gia đình giữ liên lạc với người từng chăm con mình hàng chục năm; mỗi dịp đứa trẻ lớn lên có chuyện vui, một bó hoa gửi tới người từng bế nó là một lời cảm ơn kéo dài.
Câu hỏi thường gặp
Tặng hoa cho người giúp việc có làm họ ngại không?
Có thể ngại lúc đầu, vì ít khi được tặng. Giảm ngượng bằng cách trao riêng, nói lý do cụ thể, giữ bó nhỏ và không đứng chờ phản ứng. Phần lớn mọi người, dù ngượng, vẫn quý việc được ghi nhận. Nếu người nhận thật sự không thích hoa, đổi sang lời cảm ơn kèm món họ cần.
Nên tặng hoa hay thưởng tiền cho người chăm bố mẹ?
Hai thứ khác nhau. Tiền thưởng ghi nhận công sức vượt mức, hoa ghi nhận sự tận tâm. Sau một giai đoạn vất vả đặc biệt, có cả hai là tròn ý nhất: thưởng theo thoả thuận rõ ràng, kèm bó hoa nhỏ và lời cảm ơn riêng. Đừng dùng hoa thay cho khoản đã hứa.
Có nên để trẻ con tặng hoa cho cô trông trẻ?
Rất nên, vì đó là khoảnh khắc ý nghĩa với cả hai. Cho bé chọn một cành, dạy một câu cảm ơn ngắn, bố mẹ đứng cạnh. Trẻ học được rằng người chăm mình xứng đáng được cảm ơn, một bài học tốt về cách đối xử với người làm việc cho gia đình.
Người chăm sóc là nam giới thì tặng hoa có kỳ không?
Không kỳ, nhưng có thể chọn kiểu phù hợp hơn: một chậu cây nhỏ, vài cành tông xanh vàng gói gọn, hoặc hoa kèm một món thiết thực. Điều quan trọng vẫn là lời cảm ơn cụ thể. Nhiều anh làm nghề chăm người già rất quý được ghi nhận vì công việc của họ ít người hiểu.
Người giúp việc theo giờ mới làm vài tháng có nên tặng?
Có thể, nếu có lý do cụ thể như chị đã giúp thêm một việc ngoài phần thoả thuận, hay làm đặc biệt chu đáo khi nhà có việc. Giữ thật nhỏ, vài cành hoặc chậu cây. Không cần tặng định kỳ; lời cảm ơn đúng lúc quý hơn đều đặn.
Tặng hoa rồi có nên đăng ảnh lên mạng khen người giúp việc?
Chỉ khi hỏi và được họ đồng ý. Nhiều người không muốn hình ảnh mình xuất hiện trên trang của chủ nhà, hoặc ngại người quen thấy. Nếu muốn khen công khai, có thể viết không kèm ảnh mặt, hoặc tốt hơn, nói lời khen ấy trực tiếp với họ.